تجزیه و تحلیل احساسات چندوجهی در زبان فارسی با استفاده از مدلهای مبتنی بر ترانسفورمر و کپسولهای تشخیص احساس | ||
| پژوهش های نظری و کاربردی هوش ماشینی | ||
| مقاله 4، دوره 3، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 51-67 اصل مقاله (1.11 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/abmir.2025.23347.1137 | ||
| نویسندگان | ||
| پریسا رحمانیان1؛ سید محمد رضا موسوی* 2؛ محمد هادی صدرالدینی3 | ||
| 1کارشناس ارشد نرمافزار، بخش مهندسی و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 2دانشیار بخش مهندسی و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 3استاد بخش مهندسی و علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات، دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| تحلیل احساسات، فرآیند شناسایی یا طبقهبندی عقاید و احساسات افراد در مورد یک موضوع است. کاربردهای تحلیل احساسات در زمینههایی همچون بازاریابی و تحلیل شبکههای اجتماعی بهطور گسترده مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه تحقیقات اولیه در زمینه تحلیل احساسات عمدتاً تنها بر دادههای متنی متکی بودند، اما مطالعات اخیر نشان دادهاند که سیستمهای چندوجهی که انواع مختلفی از دادهها را در برمیگیرند، میتوانند عملکرد بهتری داشته باشند. در این پژوهش، به تحلیل احساسات چندوجهی در زبان فارسی پرداخته شده است و برای اولین بار در این زمینه، روشی براساس مدلهای مبتنی بر ترانسفورمر پیشنهاد شده است. برای استخراج ویژگیهای متنی، از مدل پارسبرت و یک مدل مبتنی بر ترانسفورمرهای بینایی به نام مدل DINOv2 برای استخراج ویژگیهای بصری به کار گرفته شده است. تشخیص احساسات در هر وجه از طریق کپسولهای تشخیص احساسات صورت پذیرفته و درنهایت بهمنظور پیشبینی احساسات در حالت چندوجهی، تکنیک همجوشی دیرهنگام در لایه نهایی اعمال گردیده است. افزون بر این، از یک تکنیک هوش مصنوعی تفسیرپذیر مستقل از مدل، به نام لایم، برای به دست آوردن بینشی در مورد پیشبینیهای انجام شده توسط شاخههای تکوجهی کمک گرفته شده است. آزمایشها انجام شده نشان داد که مدل چندوجهی ارائه شده توسط این پژوهش بر روی مجموعه داده عکس نظر بهدقت 5/69 درصد و امتیاز F1 معادل 48/96 درصد دست یافته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل احساسات چندوجهی؛ تحلیل احساسات فارسی؛ ترانسفورمر؛ مدل کپسول؛ هوش مصنوعی تفسیرپذیر | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Persian Multimodal Sentiment Analysis Using Transformer-Based Models and Sentiment Detection Capsules | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Parisa Rahmanian1؛ Mohammad Reza Moosavi2؛ Mohammad Hadi Sadreddini3 | ||
| 1M.S. in Software Engineering, Department of Computer Science and Engineering and IT, School of Electrical and Computer Engineering, Shiraz University, Shiraz, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Computer Science and Engineering and IT, School of Electrical and Computer Engineering, Shiraz University, Shiraz, Iran | ||
| 3Professor, Department of Computer Science and Engineering and IT, School of Electrical and Computer Engineering, Shiraz University, Shiraz, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Sentiment analysis is the process of recognizing or classifying people's opinions and sentiments about a topic. Although earlier sentiment analysis research primarily relied only on text data, recent studies have shown that incorporation of multiple types of data in multimodal models improves performance. In this research, we address multimodal sentiment analysis in the Persian language, proposing a method based on transformer-based models for the first time in this context. For text feature extraction, ParsBERT model is used and DinoV2, a Vision Transformer-based model, is employed for extracting visual features. For sentiment recognition in each modality, sentiment detection capsules are utilized. Finally, to predict sentiment in the multimodal setup, we applied a late fusion technique at the final layer. Furthermore, a model-agnostic explainable AI technique, LIME, is used to gain insights into the predictions made by unimodal branches of the proposed multimodal model. Our experiments showed that our proposed model achieved 96.5% accuracy and 96.48% F1-score on the Aks-Nazar dataset. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Multimodal sentiment analysis, Persian sentiment analysis, transformer, capsule model, explainable AI | ||
| مراجع | ||
|
[1] P. Mehta and S. Pandya, "A review on sentiment analysis methodologies, practices and applications," International Journal of Scientific and Technology Research, vol. 9, no. 2, pp. 601-609, 2020. [2] A. Gandhi, K. Adhvaryu, S. Poria, E. Cambria, and A. Hussain, "Multimodal sentiment analysis: A systematic review of history, datasets, multimodal fusion methods, applications, challenges and future directions," Information Fusion, vol. 91, pp. 424-444, 2023, doi: 10.1016/j.inffus.2022.09.025. [3] S. K. D'mello and J. Kory, "A review and meta-analysis of multimodal affect detection systems," ACM computing surveys (CSUR), vol. 47, no. 3, pp. 1-36, 2015, doi: 10.1145/2682899. [4] E. Cambria, D. Hazarika, S. Poria, A. Hussain, and R. Subramanyam, "Benchmarking multimodal sentiment analysis," in International conference on computational linguistics and intelligent text processing, 2017: Springer, pp. 166-179, doi: 10.1007/978-3-319-77116-8_13. [5] K. Dashtipour, M. Gogate, E. Cambria, and A. Hussain, "A novel context-aware multimodal framework for persian sentiment analysis," Neurocomputing, vol. 457, pp. 377-388, 2021, doi: 10.1016/j.neucom.2021.02.020. [6] A. Naseri Karimvand, S. Nemati, R. Salehi Ghegeni, and M. E. Basiri, "Multimodal Sentiment Analysis of Social Media Posts Using Deep Neural Networks," International Journal of Web Research, vol. 4, no. 1, pp. 1-9, 2021, doi: 10.22133/ijwr.2021.289091.1096. [7] M. Zareinejad and Z. Beheshtifard, "Aks-Nazar: Introducing a Persian-English Dataset for Multimodal Sentiment Analysis," presented at the International Conference on Artificial Intelligence and Future Civilization, Tehran, 2025. [Online]. Available: https://civilica.com/doc/2195786. [8] A. Vaswani et al., "Attention is all you need," Advances in neural information processing systems, vol. 30, 2017. [9] G. E. Hinton, A. Krizhevsky, and S. D. Wang, "Transforming auto-encoders," in International conference on artificial neural networks, 2011: Springer, pp. 44-51, doi: 10.1007/978-3-642-21735-7_6. [10] Y. Wang, A. Sun, J. Han, Y. Liu, and X. Zhu, "Sentiment analysis by capsules," in Proceedings of the 2018 world wide web conference, 2018, pp. 1165-1174, doi: 10.1145/3178876.3186015. [11] Y. Cheng et al., "Sentiment analysis using multi-head attention capsules with multi-channel CNN and bidirectional GRU," IEEE Access, vol. 9, pp. 60383-60395, 2021, doi: 10.1109/ACCESS.2021.3073988. [12] L. Sun, X. Li, B. Zhang, Y. Ye, and B. Xu, "Learning stance classification with recurrent neural capsule network," in Natural Language Processing and Chinese Computing: 8th CCF International Conference, NLPCC 2019, Dunhuang, China, October 9–14, 2019, Proceedings, Part I 8, 2019: Springer, pp. 277-289, doi: 10.1007/978-3-030-32233-5_22. [13] M. Memari, S. M. Nejad, A. P. Rabiei, M. Eisaei, and S. Hesaraki, "BERTCaps: BERT Capsule for Persian Multi-Domain Sentiment Analysis," arXiv preprint arXiv:2412.05591, 2024, doi: 10.48550/arXiv.2412.05591. [14] A. Dosovitskiy et al., "An image is worth 16x16 words: Transformers for image recognition at scale," arXiv preprint arXiv:2010.11929, 2020, doi: 10.48550/arXiv.2010.11929. [15] S. Taylor and F. Fauzi, "Multimodal Sentiment Analysis for the Malay Language: New Corpus using CNN-based Framework," ACM Transactions on Asian and Low-Resource Language Information Processing, 2024, doi: 10.1145/3703445. [16] P. Chaudhari, P. Nandeshwar, S. Bansal, and N. Kumar, "MahaEmoSen: Towards Emotion-aware Multimodal Marathi Sentiment Analysis," ACM Transactions on Asian and Low-Resource Language Information Processing, vol. 22, no. 9, pp. 1-24, 2023, doi: 10.1145/3618057. [17] R. Das and T. D. Singh, "Image–text multimodal sentiment analysis framework of assamese news articles using late fusion," ACM Transactions on Asian and Low-Resource Language Information Processing, vol. 22, no. 6, pp. 1-30, 2023, doi: 10.1145/3584861. [18] J. Devlin, M.-W. Chang, K. Lee, and K. Toutanova, "Bert: Pre-training of deep bidirectional transformers for language understanding," arXiv preprint arXiv:1810.0480 2018, doi: 10.48550/arXiv.1810.04805. [19] M. Farahani, M. Gharachorloo, M. Farahani, and M. Manthouri, "Parsbert: Transformer-based model for persian language understanding," Neural Processing Letters, vol. 53, pp. 3831-3847, 2021, doi: 10.1007/s11063-021-10528-4. [20] M. Oquab et al., "Dinov2: Learning robust visual features without supervision," arXiv preprint arXiv:2304.07193, 2023, doi: 10.48550/arXiv.2304.07193. [21] T. Baltrušaitis, C. Ahuja, and L.-P. Morency, "Multimodal machine learning: A survey and taxonomy," IEEE transactions on pattern analysis and machine intelligence, vol. 41, no. 2, pp. 423-443, 2018, doi: 10.1109/TPAMI.2018.2798607. [22] L. Zhu, Z. Zhu, C. Zhang, Y. Xu, and X. Kong, "Multimodal sentiment analysis based on fusion methods: A survey," Information Fusion, vol. 95, pp. 306-325, 2023, doi: 10.1016/j.inffus.2023.02.028. [23] M. T. Ribeiro, S. Singh, and C. Guestrin, "" Why should i trust you?" Explaining the predictions of any classifier," in Proceedings of the 22nd ACM SIGKDD international conference on knowledge discovery and data mining, 2016, pp. 1135-1144, doi: 10.1145/2939672.2939778. [24] S. A. Hicks et al., "On evaluation metrics for medical applications of artificial intelligence," Scientific reports, vol. 12, no.1, p. 5979, 2022, doi: 10.1038/s41598-022-09954-8. [25] N. Rodis, C. Sardianos, P. Radoglou-Grammatikis, P. Sarigiannidis, I. Varlamis, and G. T. Papadopoulos, "Multimodal explainable artificial intelligence: A comprehensive review of methodological advances and future research directions," IEEe Access, 2024, doi: 10.1109/ACCESS.2024.3467062. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 515 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 276 |
||