بررسی روند و تعیین ویژگی کانونهای بحرانی فرسایش بادی و گردوغبار شهرستان سرخس | ||
| خشک بوم | ||
| دوره 14، شماره 2، مهر 1403، صفحه 61-74 اصل مقاله (1.69 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/aridbiom.2025.22155.2028 | ||
| نویسندگان | ||
| یاسر قاسمی آریان* 1؛ هادی اسکندری دامنه2؛ قاسم حقانی3؛ محمود محمدی رودباری4؛ وحید جعفریان5؛ حافظ اسکندری دامنه6؛ علی حاجی بگلو7؛ نوید ضیایی8 | ||
| 1استادیار پژوهش، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 2پژوهشگر بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3کارشناسارشد بیابانزدایی، بازنشسته دفتر امور بیابان، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تهران، ایران | ||
| 4کارشناسارشد منابع طبیعی، مدیر عامل شرکت مهندسین مشاور طرح آبریز، تهران، ایران | ||
| 5جانشین مرکز بینالمللی مدیریت جامع حوزه آبخیز و منابع زیستی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تهران، ایران | ||
| 6کارشناسارشد محیط زیست-آلودگی محیط، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران | ||
| 7دانشجوی دکتری علوم مرتع، دفتر امور بیابان، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تهران، ایران | ||
| 8دانشآموخته دکتری بیابانزدایی، دفتر امور بیابان، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| ارائه هرگونه راهکار اثربخش جهت کنترل و مهار فرسایش بادی و گردوغبار، نیازمند بررسی روند و تعیین ویژگی مناطق مبتلابه بوده که چارچوب هدف پژوهش حاضر در شهرستان سرخس را شکل میدهد. دستیابی به این هدف با استخراج و تلفیق دادههای سنجش از دوری و زمینی میسر است. برای این منظور، روند تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر سنجش از دوری ماهواره لندست و شاخص MSAVI در بازة زمانی 2023-1995 و در محیط Terrst2020 تعیین گردید. شناسایی و طبقهبندی میزان شدت فرسایش بادی در مناطق تحت تأثیر شامل مناطق برداشت، حمل و رسوب ماسه و کانونهای بحرانی فرسایش بادی با استفاده از تصاویر ماهوارهای و پیمایش میدانی منطبق بر دستورالعمل منشأیابی تپههای ماسهای انجام گرفت. در نهایت با تلفیق نقشههای حاصل از هر دو گام، موقعیت و ویژگی اراضی تخریبیافته تبیین گردید. نتایج بررسی روند تغییرات شاخص MSAVI نشان داد متوسط این شاخص از 209/0 در سال 1374 به 137/0 در سال 1403 کاهش یافته است. همچنین نتایج نشان داد مناطق برداشت، حمل و رسوب به ترتیب 1/50، 6/24 و 4/2 درصد از مناطق تخریبیافته را در بر دارند. بیشترین سطح مناطق تخریبیافته (88 درصد) در اراضی زراعتی که غالباً دیمزارهای کمبازده هستند واقع گردیده است. بر همین اساس، تنها 6 درصد از مناطق تخریبی در کاربری مرتع و 48/4 درصد در محدوده جنگلهای دستکاشت قرار دارند. بنابراین، میتوان اذعان نمود که تغییر کاربری اراضی و تبدیل مراتع به دیمزارهای کمبازده، اصلیترین عامل تخریب سرزمین و بیابانزایی و متعاقباً تشدید فرسایش بادی و گردوغبار در شهرستان سرخس به حساب میآیند. در این راستا، هرگونه راهکار عملی برای حل این چالش میبایست با اولویت مدیریت دیمزارهای کمبازده (با تأکید بر رویکرد کشاورزی حفاظتی) و احیای مراتع تخریبیافته با مشارکت اجتماعات محلی هدف صورت پذیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شاخص MSAVI؛ تخریب سرزمین؛ بیابانزایی؛ تغییر کاربری؛ کشاورزی حفاظتی؛ مشارکت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Investigating the trend and determining the characteristics of critical wind and dust erosion hotspots in Sarakhs County | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Yaser Ghasemi Aryan1؛ Hadi Eskandari Damaneh2؛ Ghasem Haghani3؛ Mahmood Mohammadi Roudbari4؛ Vahid Jafarian5؛ Hafez Eskandari Damaneh6؛ Ali Hajibaglou7؛ Navid Ziaee8 | ||
| 1Assistant Professor, Desert Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 2Researcher, Desert Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 3MSc of Combat Desertification, Retired, Desert Affairs Bureou, Natural Resources and Watershed Management Organization, Tehran, Iran | ||
| 4MSc of Natural Resources Engineering, Consulting Engineers Company of Tarh Abriz, Tehran, Iran | ||
| 5Deputy Director of the International Center for Integrated Watershed and Biological Resources Management, Natural Resources and Watershed Management Organization, Tehran, Iran | ||
| 6MSc. Student of Environmental Pollution, Faculty of Natural Resources, University of Jiroft, Jiroft, Iran | ||
| 7PhD Student in Rangeland Sciences, Desert Affairs Bureou, Natural Resources and Watershed Management Organization, Tehran, Iran | ||
| 8PhD in Combat Desertification, Desert Affairs Bureou, Natural Resources and Watershed Management Organization, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Examining the trends and characteristics of the affected areas is essential to effectively control and contain wind and dust erosion. This study focuses on Sarakhs County and aims to achieve this by integrating remote sensing and ground-based data. The trend of vegetation changes was analyzed using Landsat satellite images and the MSAVI index from 1995 to 2023 within the Terrst2020 environment. The intensity of wind erosion in the affected areas, including sand extraction, transport, and deposition, was identified and classified using satellite images and field surveys based on sand dune origination guidelines. By integrating the maps obtained from these steps, the location and characteristics of the degraded lands were determined. The study revealed that the average MSAVI index decreased from 0.209 in 1995 to 0.137 in 2004, indicating a decline in vegetation cover. The harvesting, transportation, and sedimentation areas accounted for 50.1%, 24.6%, and 2.4% of the degraded areas, respectively. Most of the degraded regions (88%) were in agricultural lands, primarily low-yield rainfed lands. Only 6% of the degraded areas were in pasture lands, while 48.4% were in man-made forests. It is evident that land use changes, particularly the conversion of pastures to low-yield rainfed lands, are the main drivers of land degradation and desertification, leading to increased wind erosion and dust in Sarakhs County. Therefore, practical solutions should prioritize the management of low-yield drylands through conservation agriculture and restoring degraded rangelands with the participation of local communities. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| MSAVI index, Land degradation, Desertification, Dust, Land use change | ||
| مراجع | ||
|
[1]. Akhtar-Schuster, M., Stringer, L. C., Metternicht, G., Barger, N. N., Chotte, J.-L., & Kust, G. (2022). Assessing the Impact of Science in the Implementation of the United Nations Convention to Combat Desertification. Land, 11(4), 568. doi: 10.3390/land11040568
[2]. Economic and Social Commission for Asia and the Pacific. (2017). Investing in infrastructure for an inclusive and sustainable future. Report No. E.21. II. E.18. U. N. publication.
[3]. Economic and Social Commission for Asia and the Pacific. (2017). Leave No One Behind: Disaster Resilience for Sustainable Development, Report No. E.17. II. F.16. U. N. publication.
[4]. Ekhtesasi, M. R., Ahmadi, H., Baghestani, N., Khalili, A. and Feiznia, S. (1996). A study for ascertaining the origin of sand dune’s in Yazd-Ardakan Plain, Research institute of forest and rangelands. [in Farsi]
[5]. Environmental protection organization (2019). Action plan to adapt to the dust phenomenon of Tehran. [in Farsi]
[6]. Environmental protection organization (2021). Internal origin studies of wind erosion, sand and dust storms. [in Farsi]
[7]. Eskandari damaneh, H., & Ghasemi Aryan, Y. (2024). Investigating the trend and explaining the key drivers of desertification and land degradation in Salehiyeh wetland and Qazvin salt plain. Integrated Watershed Management, doi: 10.22034/iwm.2024.2026209.1146 [in Farsi]
[8]. Eskandari Damaneh, H., Eskandari Damaneh, H., Sayadi, Z., & Khoorani, A. (2021). Evaluation of spatiotemporal changes and correclations of aerosol optical depth, NDVI and climatic data over Iran. Iranian Journal of Range and Desert Research, 28(4), 772-786. doi: 10.22092/ijrdr.2021.125252 [in Farsi]
[9]. Eskandari Damaneh, H., Zehtabian, G., Khosravi, H., Azarnivan, H., & Barati, A. (2022). Investigating the Influence of Drought on Trend of Vegetation Changes in Arid and Semiarid Regions, Using Remote Sensing Technique: A Case Study of Hormozgan province). Desert Ecosystem Engineering, 9(28), 13-28. doi: 10.22052/deej.2020.9.28.11 [in Farsi]
[10]. Eskandari Dameneh, H., Gholami, H., Telfer, M. W., Comino, J. R., Collins, A. L., & Jansen, J. D. (2021). Desertification of Iran in the early twenty-first century: assessment using climate and vegetation indices. Scientific Reports, 11(1), 20548. doi: 10.1038/s41598-021-99636-8
[11]. Geological organization (2017). The national plan of dust prone areas in Iran. [in Farsi]
[12]. Ghasemi Arian, Y. (2017). The feasibility of using social, economic and human resources to desertification and land degradation to stabilize the population and create security in the eastern border areas of Iran. Research project report, the specialized working group of defense technology, Supreme National Defense University. [in Farsi].
[13]. Ghasemi Arian, Y. (2021). Monitoring of dust sources and shifting sand in Khorasan Razavi province. The research project's final report, Research Institute of Forests and Rangelands. [in Farsi]
[14]. Ghasemi Arian, Y., & Yari, R., (2022). The role, importance and economic value of vegetation in controlling shifting sand and dust control, Chehar Derakht publication. [in Farsi]
[15]. Hamidian, A., & Ghasemi Arian, Y., (2021). Preparing a risk map of wind erosion and dust storms emphasizing affected human societies and developing mitigation strategies (case study: Razavi Khorasan Province). Project’s final report, Research Institute of Forests and Rangelands. [in Farsi]
[16]. Kandakji, T., Gill, T. E., & Lee, J. A. (2021). Drought and land use/land cover impact on dust sources in Southern Great Plains and Chihuahuan Desert of the US: Inferring anthropogenic effect. Science of the Total Environment, 755, 142461. doi: 10.1016/j.scitotenv.2020.142461
[17]. Liu, X., Song, H., Lei, T., Liu, P., Xu, C., Wang, D., ... & Zhao, H. (2021). Effects of natural and anthropogenic factors and their interactions on dust events in Northern China. Catena, 196, 104919. doi: 10.1016/j.catena.2020.104919
[18]. Mehmood, K., Anees, S. A., Rehman, A., Tariq, A., Zubair, M., Liu, Q., ... & Luo, M. (2024). Exploring spatiotemporal dynamics of NDVI and climate-driven responses in ecosystems: Insights for sustainable management and climate resilience. Ecological Informatics, 80, 102532. doi: 10.1016/j.ecoinf.2024.102532
[19]. Naeimi, M., Mirakbari, M., Khosroshahi, M., Zandifar, S., & Ghasemi Aryan, Y. (2022). Analyzing the effects of climate change on dust events, a case study: Khorasan Razavi province. Desert Ecosystem Engineering, 10(33), 65-78. doi: 10.22052/deej.2021.10.33.41 [in Farsi]
[20]. Natural Resources and Watershed Management Organization (2013). Identifying hot spots of wind erosion in Iran, Desert affair bureau. [in Farsi]
[21]. Natural Resources and Watershed Management Organization (2018). Revision plan for the hot spots of wind erosion in Iran, Desert affair bureau, Natural resources and watershed organization. [in Farsi]
[22]. Natural Resources and Watershed Management Organization (2018). Desert affair bureau, natural resources and watershed organization. [in Farsi]
[23]. Qi, J., Chehbouni, A., Huete, A. R., Kerr, Y. H., & Sorooshian, S. (1994). A modified soil adjusted vegetation index. Remote Sensing of Environment, 48(2), 119-126. doi: 10.1016/0034-4257(94)90134-1
[24]. Rivera-Marin, D., Dash, J., & Ogutu, B. (2022). The use of remote sensing for desertification studies: A review. Journal of Arid Environments, 206, 104829. doi: 10.1016/j.jaridenv.2022.104829
[25]. Shobeiri, S. M., Khosravi, H., Azarnivan, H., & Eskandari Dameneh, H. (2024). Spatiotemporal Dynamics of Vegetation Cover and Their Relationships with Climate Change and Land Use in North-Eastern Iran (2001-2020). Journal of Rangeland, 18(1), 1-22. [in Farsi]
[26]. Wang, Y., Yu, H., Li, L., Li, J., Sun, J., Shi, J., & Li, J. (2024). Long-term trend of dust event duration over Northwest China. Science of The Total Environment, 951, 175819. doi: 10.1016/j.scitotenv.2024.175819
[27]. Wu, S.-W., Huang, H., Tsai, S.-F., & Lin, C.-Y. (2023). Identification of aeolian dust hotspots in the lower reaches of Zhuoshui river in Taiwan using environmental indicators. Ecological Indicators, 154, 110864. doi: 10.1016/j.ecolind.2023.110864
[28]. Zehtabian, G., Khosravi, H., Eskandari damaneh, H., & Abolhasani, A. (2018). An Iranian Model of Desertification Potential Assessment for Sustainable Regional Development. Environmental Erosion Research Journal, 8(1), 21-38. [in Farsi] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 571 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 342 |
||