درنگی در دیدگاههای تعلیمی احمد غزّالی در عرصۀ سلوک عرفانی (مطالعه موردی: رساله الطیور، مکاتبات، رسالۀ عینیه و وصایا) | ||
| کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی | ||
| دوره 26، شماره 65، شهریور 1404، صفحه 9-38 اصل مقاله (669.79 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/kavosh.2024.21667.3576 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی ملک ثابت* 1؛ داوود واثقی خوندابی2 | ||
| 1استاد گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه یزد | ||
| 2استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه آیتالله بروجردی | ||
| چکیده | ||
| احمد غزّالی از صوفیان بزرگ قرن پنجم و ششم هجری است که نحلههای مختلف تصوّف از جهاننگری و تعلیمات او بهگونههای مستقیم و غیرمستقیم بهره بردهاند. وی به اعتقاد اکثر اهل عرفان علاوه بر علوم ظاهری به علوم باطنی نیز مسلّط بوده و در عرصۀ عرفان عملی از راهپیمودگان این مسلک محسوب میشده است. تعمّق در آثار احمد غزالی آشکار میکند که وی نظریات بدیعی در خصوص مبانی عرفان نظری و تعلیمات فراوانی در مورد سیر و سلوک عرفانی ارائه کرده است و با این تمهید، توانسته متناسب با کشفیات درونی خود، برنامۀ جامعی برای سالکان ارائه دهد. این جستار که مبتنی بر مطالعات کتابخانهای است و با روش توصیفی – تحلیلی انجام شده است، با تکیه بر مجموعههای رسالةالطیور، مکاتبات، رسالۀ عینیه و وصایا، دیدگاههای احمد غزّالی را در خصوص سلوک عرفانی و نکات و بدایع تعلیمی آن بررسی میکند. نتیجۀ پژوهش حکایت از آن دارد که احمد غزالی در کتاب رسالةالطیور، سفر سالکان را به بارگاه معبود، به صورت تمثیلی و با حالت نمادین بیان کرده و در این حکایت از استغنای حق، لطف الهی، مرتبۀ فنا، جذبۀ الهی و عنایت نیز سخن گفته است. علاوه بر رسالةالطیور، وی در دیگر آثار ذکر شده، از نفحات الهی، اغتنام وقت، خرق حجب، ذکر حق، مشتهیات نفسانی و طرد دنیا، پندار پاکی و محک عدل الهی مطالبی آورده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| احمد غزّالی؛ آثار فارسی غزالی؛ سلوک عرفانی؛ جهاننگری تعلیمی | ||
| موضوعات | ||
| ادبیات عرفانی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Investigating the didactic views of Ahmad Ghazali regarding mystical conduct: A case study of Resaleh Al-Toyour, Mokatebat, Resaleh Al-Eynieh, and Wasaya | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahdi Maleksabet1؛ Davood Vaseghi2 | ||
| 1Professor, Department of Persian Language and Literature, Yazd University | ||
| 2Postdoctoral student of Yazd University | ||
| چکیده [English] | ||
| Ahmad Ghazali was one of the great Sufis of the 5th and 6th centuries AH. Different branches of Sufism have benefited from his worldview and teachings directly and indirectly. According to most mystics, in addition to natural sciences, he also mastered the esoteric sciences and was a pioneer in the field of practical mysticism. A careful review of Abul Fotuh's works reveals that he has presented innovative ideas about the foundations of theoretical mysticism and many teachings on mysticism, thus providing a comprehensive program for truth seekers according to his occult intuition and findings. This study is conducted through library work and with a descriptive-analytical method to examine Ahmad Ghazali's views on mystical manners and his educational points and innovations. The research data are extracted from the Resaleh al-Toyour, Mokatebat, Resaleh al-Einyeh and Wasaya collections. The results of the research reveal that Abul Fotouh has described the journey of the seekers to the court of God in an allegorical and symbolic manner. In his narration, there are also talks about the needlessness of God, divine grace, the position of sacrifice, divine attraction, and divine favor. In his other works, he has written about divine inspirations, seizure of time, seeing the unseen, telling the truth, rejection of carnal desires and mammon, mental purity, and the criteria of divine justice. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ahmad Ghazali, Persian works, Mystical behavior, Didactic worldview | ||
| مراجع | ||
ب) مقالات
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 799 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 497 |
||