بررسی تغییرات تزئینات کاشی در نمای ایوان جنوبی مسجد جامع عتیق اصفهان پس از اقدامات مرمتی سالهای 30-1317 | ||
| معماری اقلیم گرم و خشک | ||
| دوره 11، شماره 17، شهریور 1402، صفحه 25-39 اصل مقاله (1.9 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/ahdc.2023.18791.1671 | ||
| نویسنده | ||
| مائده کلانتری* | ||
| دکترای مرمت بناهای تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسجد جامع عتیق اصفهان علاوه بر دارا بودن ارزشهای تاریخی و معماری، از نظر انواع مداخلات مرمتی در طی تاریخ، نیز حائز اهمیت است. چند دهه اول قرن حاضر نقطه عطفی در تاریخ مرمت ایران و مسجد جامع به شمار میآید. این سالها آغاز مرمت نوین در ایران بود و این مداخلات الگوی مداخلات بعدی نیز قرار گرفتند. از این رو بررسی و مرور این مداخلات در بهبود مرمت امروز در جهت رعایت اصول مرمتی همچون حداقل مداخله و رعایت اصالت تاریخی اهمیت دارد. در مورد ایوان جنوبی مسجد جامع عتیق اصفهان، با توجه به اینکه گزارش مرمتی موجود نیست، پرسشهای این پژوهش این گونه مطرح شدند که پیش از مرمت های سالهای 30-1317 تزئینات نمای ایوان جنوبی (صفه صاحب) چه آسیبهایی داشت؟ در این بازه زمانی چه مداخلات مرمتی صورت گرفت؟ و این مداخلات بر مبنای اصول مرمت نوین چگونه ارزیابی میشوند؟ برای یافتن پاسخ پرسشهای پژوهش ابتدا اسناد تاریخی تصویری از نمای ایوان جنوبی مسجد جامع جمع آوری شدند. همچنین از منابع کتابخانهای مطالب مربوط به کاوش و مداخلات مرمتی در مسجد جامع طی دوره معاصر مطالعه شدند. سپس با روش قیاس تطبیقی- تحلیلی بر اساس میزان آسیب و ریختگی کاشیها ترتیب زمانی اسناد تصویری مشخص شد. در مرحله بعد اسناد تصویری تاریخی با تصاویر وضع موجود مقایسه شدند و تغییرات آن استخراج شدند. از مهمترین یافتههای پژوهش حاضر نام خطاط کتیبه ایوان است که به نام محمد رضا اصفهانی خطاط معروف صفوی بوده و طی مرمت حذف شده است. با بررسی مداخلات مرمتی این دوره میتوان چنین استنباط کرد میزان مداخلات، بیش از حد ضرورت و تا حدی سلیقهای بوده است و به نظر میرسد مداخلات صورت گرفته بدون بررسی تصاویر و اسناد سالهای پیشین و وضعیت قبلتر بنا بوده است. همچنین اصول مرمت نوین از جمله حداقل مداخله، مستندنگاری و حفظ شواهد تاریخی رعایت نشده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسناد تصویری؛ مرمت؛ مداخلات؛ صفه صاحب؛ مسجد جامع عتیق اصفهان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A study on changes in tiles of the south iwan in Atiq Jame mosque in Isfahan after restoration activities between 1938 and 1951 | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Maedeh Kalantari | ||
| PhD, Department of Conservation and Rehabilitation of Historic Buildings and Sites, Faculty of Conservation and Restoration, Art University of Isfahan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the most important historical architecture in Iran is Atiq Jame mosque in Isfahan which contains large variety of structures and decorations from different eras. Due to this it is called as the encyclopedia of Islamic Architecture in Iran. This building is also important and valuable from the point of view of interventions during the time. The firs decades of contemporary history were a turning point in history of restoration and conservation in Iran. These years were starting of modern restoration and have been imitated during the next years. So review of these interventions is necessary to improve our today restoration activities based on principles such as the minimal intervention and conserving the authenticity. In case on the south Iwan in Jame Atiq mosque there was not any written document of the damages and the interventions. So these questions arise that what damages had this Iwan had before the interventions of the years between 1938-51 and how did it change after the restorations? To answer these questions historical visual documents from the elevation of the south Iwan were gathered and the texts related to the restoration activities were read. Then the photos were sorted based on the time. In next step the documents were compared to the current situation and the changes were found. One of the most important results is finding the name of the calligrapher. After the survey and study of the interventions, it can be deduced that those interventions were more than it was needed and to somehow personal. It seems the interventions were done without considering photos of the previous situation of the building. This article emphasizes on the importance of surveying and criticizing of historical visual documents to improve the restoration interventions with conserving of the authenticity. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| visual documents, restoration, interventions, the South Iwan, Atiq Jame Mosque in Isfahan | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
ابولقاسمی، لطیف. 1374. «معماری» رویاروی مرمت. نشریه هنرهای زیبا. 1 (0)، صص 42-38.
ادیب، مجید. 1401. مصاحبه در تاریخ (1/4/1401)
اسرافیلی، محمد حسین. 1401. مصاحبه در تاریخ (15/4/1401)
صحراگرد، مهدی. 1401. مصاحبه در تاریخ (25/10/1401).
عباسی هرفته، محسن. 1392. تبیین سنت حفاظت در مسجد جامع اصفهان، انشاء اصول مداخلات حفاظتی با تکیه بر شواهد سنت مداخله در این مسجد. رساله دکترا رشته مرمت بنا. دانشگاه هنر اصفهان.
کلانتری، مائده. 1391. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مرمت بناهای تاریخی با عنوان "نقدی بر مرمت های معاصر مسجد جامع عتیق اصفهان از منظر حفاظت از ارزش های بنا". دانشگاه هنر اصفهان.
کوست، پاسکال. 1390. بناهای دوره اسلامی ایران (از آغاز تا 1218 شمسی). ترجمه آتوسا مهرتاش. تهران: متن.
گالدیری، ائوجینو. 1392. مسجد جامع اصفهان. ترجمه عبدالله جبل عاملی. اصفهان: انتشارات دانشگاه آزاد خوراسگان.
گدار، آندره، یدا گدار و ماکسیم سیرو. 1371 الف. آثار ایران. ترجمه ابوالحسن سروقد مقدم. ج 2-1. مشهد: موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
گدار، آندره، یدا گدار و ماکسیم سیرو. 1371 ب. آثار ایران. ترجمه ابوالحسن سروقد مقدم. ج 4-3. مشهد: موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
میونز ویناس، سالوادور. 1388. نگره نگاهداشت معاصر. ترجمه فرهنگ مظفر، فاطمه مهدی زاده و حمید فرهمند بروجنی. اصفهان: گلدسته.
وطن دوست، رسول. 1394. مقدمۀ مترجم. در جستارهای تاریخی و فلسفی در حفاظت از میراث فرهنگی. به کوشش نیکلاس استانلی پرایس، منسفیلد کربی تالی، و الکساندرا ملوکوواکارو (ترجمۀ رسول وطن دوست). تهران: پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری.
هنرفر، لطف الله. 1350. گنجینه آثار تاریخی اصفهان. اصفهان: کتابفروشی ثقفی.
Avrami,E.,Randall Mason, and Marta de la torre. 2000. Values and Heritage Conservation. Los Angeles: The Getty Conservation Institute. Dann, N., and Timothy Cantell. 2007. Maintenance in Conservation, In Understanding Historic Building Conservation. Ed. Michael Forsyth. Oxford: Blackwell. Fielden, B.M. 2003. Conservation of Historic Buildings. 3rd ed. Burlington: Architectural Press. Forsyth, Michael. 2007. The Past Is the Future. In Understanding Historic Building Conservation. Ed. Michael Forsyth. Oxford: Blackwell. Larsen, Knut Einar and Nils Marstein. 2000. Conservation of Historic Timber Structures. Butterworth-Heinemann. Pye, E. 2001. Caring for the Past: Issues in Conservation for Archeology and Museums. London: James&James. Richmond, Alison and Alison Bracker. 2009. Conservation principles, dilemmas and uncomfortable truths. Elsevier/Butterworth-Heinemann In Association with the Victoria & Albert Museum. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 653 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 606 |
||
