اثرسنجی پروژههای احیایی مرتع مبتنی بر شاخصهای پایداری خاک در مراتع مناطق خشک (مطالعه موردی: مراتع استان یزد) | ||
| خشک بوم | ||
| دوره 11، شماره 2، اسفند 1400، صفحه 1-14 اصل مقاله (1.01 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/aridbiom.2022.18844.1901 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا احمدی رکن آبادی* 1؛ محمد جعفری2؛ علی طویلی3؛ حسین آذرنیوند2 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم و مهندسی مرتع، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3دانشیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پایداری ساختمان خاک توانایی خاک برای مقاومت در برابر نیروهای فرساینده و بازسازی پس از تخریب را نشان می دهد. با توجه به این که خاک یکی از اجزای مهمّ اکوسیستم مرتعی است، حفظ پایداری آن مهم است. هدف این مطالعه بررسی اثر فعالیت های احیایی مراتع روی پایداری خاک با استفاده از شاخص های هفت متغیره، امتیازدهی و امرسون در مراتع استان یزد بوده تا ضمن ارزیابی این شاخص ها، با توجه به شرایط موجود منطقه و نتایج حاصل بتوان روش متناسب و سازگار با مراتع مناطق خشک ارائه نمود. به این منظور ابتدا از بین پروژه های بیولوژیک و بیومکانیک اجرا شده در مراتع استان یزد، پروژه های هلالی آبگیر، فارو و بانکت، در سه سامان عرفی انتخاب گردید. نمونه برداری از خاک و پوشش گیاهی به روش سیستماتیک-تصادفی با استقرار ترانسکت و پلات انجام شد. به منظور مقایسه اثرات روش های مختلف احیایی بر شاخص های پایداری خاک با ورود داده ها به محیط SAS از روش تجزیه واریانس آشیانه ای استفاده گردید. سپس با استفاده از نرم افزار Statgraphics از روش تجزیه مؤلفه های اصلی رابطه فاکتورهای خاک با پوشش گیاهی بررسی و طبقه بندی پایداری خاک برای مراتع مورد مطالعه صورت گرفت. نتایج نشان داد که همة متغیرهای خاک بجز مادة آلی و آهک در مناطق مورد مطالعه دارای تفاوت معنی دار می باشد. مهمترین متغیرهای خاک تأثیرپذیر از عملیات احیایی شامل SAR، ESP، pH ، میزان سدیم، کلسیم و منیزیم با مقادیر ویژه 30036/0،30035/0، 2928/0، 2907/0، 2898/0 و 2894/0 میباشد. با توجه به این که خاک مناطق مورد مطالعه بیشتر به صورت شنی، شنی-لومی و لومی-شنی بوده با بافت های اشاره شده در طبقات شاخص پایداری خاک هفت فاکتور، همخوانی نداشت، بنابراین، این شاخص برای تعیین پایداری خاک مناسب نبود. از طرف دیگر شاخص جمع جبری چهار فاکتور خاک و روش امرسون نیز تغییرات پایداری خاک در داخل هر منطقه (شاهد، داخل عملیات و بین عملیات) را به خوبی نشان نداد. در پایان روش طبقهبندی پایداری خاک در مراتع مناطق خشک پیشنهاد گردید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خصوصیات شیمیایی خاک؛ بانکت؛ مرتع؛ مناطق خشک؛ یزد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Evaluation of the Effectiveness of Pasture Restoration Projects Based on Soil Stability Indicators in Arid Ranglands (Case study: Yazd province) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohammadreza Ahmadi Roknabadi1؛ Mohammad Jafari2؛ Ali Tavili3؛ Hossein Azarnivand2 | ||
| 1Ph.D. student of Pasture Science and Engineering, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| 2Professor, College of Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| 3Associate professor, College of Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The stability of the soil structure shows the ability of the soil to resist erosive forces and rebuild after destruction. Considering that the soil is one of the important components of the rangland ecosystem, it is important to maintain its stability. The purpose of this study was to investigate the effect of range restoration activities on soil stability was using seven-factor, scoring and Emerson indices in ranglands of the Yazd province, evaluate these indices, and provide a suitable and compatible method for rangland. For this purpose, first among the biological and biomechanical projects implemented in the ranglands of the province, the Crescent water catchment, Furrow and Contour Trenching, were selected in three traditional systems. Sampling of soil and vegetation was done using systematic-random method with the establishment of transect and plot. In order to compare the effects of different reclamation methods on soil stability indicators by entering the data into the SAS environment, nested variance analysis was used. Then, by using Statgraphics software, the relationship between soil factors and vegetation was investigated and the classification of soil stability for the studied ranglands was done. The results showed that all soil parameters, except organic matter and lime, have significant differences in the studied areas. The most important soil parameters affected by remediation include SAR, ESP, pH, sodium, calcium and magnesium content with special values of 0.30036, 0.30035, 0.2928, 0.2907, 0.2898 and 0.2894, respectively. Considering that the soil of the studied areas was mostly sandy, sandy-loamy and loamy-sandy, it did not agree with the textures mentioned in the classes of the seven-factor soil stability index. So this index was not suitable for determining soil stability. On the other hand, the algebraic sum index of four soil factors and Emerson's method can not show the changes of soil stability within each region (control, intra-operation and inter-operation) well. Finally, the classification method of soil stability in arid ranglands was proposed based on the results of this research. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Soil chemical properties, Contour Trenching, Ranglands, Arid lands, Yazd | ||
| مراجع | ||
|
[1]. Ariapour, A., Mehrabi, H. & Dehpahlavan A. (2016). Effects of range reclamation projects on forage production, condition and trend in Khezel rangeladns, Nahvand region. Journal of Rangeland. 10(1). 1-10. (in Farsi).
[2]. Asrari, A., Gh. Bakhshikhaniki & A. Rahmatizadeh, (2012). Assessment of relationship between vegetationand salt soil in Qom province. Iranian Journal of Range and Desert Research, 19(2): 282- 264. (in Farsi).
[3]. Brevik, E. C., Cerdà, A., Mataix-Solera, J., Pereg, L., Quinton, J. N0 Six, J. and Van Oost, K. (2015). The interdisciplinary nature of Soil0 Soil, 1(1), 117–129.
[4]. Dehdari, S., Armand, N., Faraji, M., Arman, N. & Mosaviyan, J. (2018). The effects of rangeland restoration practices on some soil and vegetation characteristics (Case study: Chahmary-Behbahan rangelands). Journal of Rangeland. 12(3).305-315. (in Farsi).
[5]. Eftekhari, A., Jafari, M., Arzani, h., Mehrabi, A.A., Bihamta, M.R., ZandiEsfahan, E.(2012). Investigation on Effects of Range Management Plans, Property Size and Pastoralist Population on Rangeland Characteristics (Case Study: Zarandyeh Rangelands). World Applied Sciences Journal 18 (10). 1381-1388.
[6]. Eskandari, N., Alizadeh, A. & Mahdavi, F. (2007) Rangeland policies in Iran, Tehran: Pooneh.
[7]. Ghorbani, J., Sefidi, K., Keyvan Behjo, F., Moameri, M. & Soltani Tolarood, A. A. (2016). Effects of different grazing intensities on some soil physical and chemical properties in southeastern rangelands of Sabalan Mountain. Journal of Rangeland. 9(4).353-366. (in Farsi).
[8]. Jafari, M., Ebrahimi, M., Azarnivand, H. & Madahi, A. (2009). The effects of rangeland restoration treatments on some aspects of soil and vegetation parameters (Case study: Sirjan rangelands). Journal of Rangeland. 3(3). 371-384. (in Farsi).
[9]. Jafari, M., Tahmoures, M. &Malekian, A. (2008). Soil Management. Tehran: University of Tehran.
[10]. Kamali, N. (2018). Effects of conducting range management plans on some soil properties in summer and winter rangelands of Markazi province. Journal of Natural Resources of Iran. 72(3). 633-642. (in Farsi).
[11]. Khatirpasha, N., Hojjati, M., Pourmajidian, M.R. & Asadiyan, M. (2017). Impact of different land use on physical, chemical and biological soil properties in the Qalek forest Qhaemshahr city. Journal of Water and Soil Conservation Research. 24(6). 211-225. (in Farsi).
[12]. Layegi, N.A., Javadi, S. A., Jafari, M. &Arzani, H. (2021). Investigation of exploitation of mines on the structure and performance of vegetation and topsoil of pastures (case study: Boyin Zahra pastures). Journal of Rangeland. (in Farsi).
[13]. Mirjalili, A., M. Tabatabaei, M. Hakimzadeh & Mashhadi, N. (2016). Investigation effect of floodwaterspreading on vegetation and soil (Case study: Floodwater spreading of Miankooh, Yazd). Desert management, 4(7): 26-34. (in Farsi).
[14]. Mor, G., Jomak, F., Pordi, B. & villson, J. (1960). Soil Guide, Translate by: Jafari, M., Ebrahimi, M., koorsandi, Z., Tahmoures, M. & javadi, A. Tehran: University of Tehran.
[15]. Parsamehr, A.h., M.R. Vahabi & Z. Khosravani, (2015). Relationship between plant communities and somesoil properties using canonical correspondence analysis (Case Study: Ardestan Rangelands). Iranian Journalof Range and Desert Research, 22(1): 194-203. (in Farsi).
[16]. Parras-Alcántara, L., Martín-Carrillo, M. & Lozano-García, B. (2013). Impacts of land use change in soil carbon and nitrogen in a Mediterranean agricultural area (Southern Spain). Solid Earth, 4 (1), 167-177.
[17]. Taya, A., Kaboli, S. H., Azarnivand, H. & Naseri, H. (2019). The effect soil factors on distribution of plant species in the southern margin of Haj Ali Qoli Playa in Damghan. Journal of Rangeland. 13(4). 703-714. (in Farsi).
[18]. Toranjzer Abedi, M. & Z. Ahmadi, 2009. Assess the status (health) Mighan desert shrub habitat. Journal ofRange, 2(3): 259-271. (in Farsi).
[19].Tongway, D.J. & N.L. Hindley. (2004). Landscape Function Analysis: procedures for monitoring and assessinglandscapes with special reference to mine sites and rangelands, Version 3.1. 2004. Canberra Australia: CSIROSustainable Ecosystems.
[20].Wang, D., G. L. Wu., Y. J. Zhu & Z. H., Shi, 2014. Grazing exclusion effects on above-and below-ground Cand N pools of typical grassland on the Loess Plateau (China). Catena, 123: 113-120. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 601 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 516 |
||