سادات ابراهیمی, سید منصور, سلطان محمدی, امیر. (1400). بازنگری، تحلیل و تصحیح ابیاتی از دیوان خاقانی شروانی. کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی, 22(50), 75-110. doi: 10.29252/kavosh.2021.14924.2891
سید منصور سادات ابراهیمی; امیر سلطان محمدی. "بازنگری، تحلیل و تصحیح ابیاتی از دیوان خاقانی شروانی". کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی, 22, 50, 1400, 75-110. doi: 10.29252/kavosh.2021.14924.2891
سادات ابراهیمی, سید منصور, سلطان محمدی, امیر. (1400). 'بازنگری، تحلیل و تصحیح ابیاتی از دیوان خاقانی شروانی', کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی, 22(50), pp. 75-110. doi: 10.29252/kavosh.2021.14924.2891
سادات ابراهیمی, سید منصور, سلطان محمدی, امیر. بازنگری، تحلیل و تصحیح ابیاتی از دیوان خاقانی شروانی. کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی, 1400; 22(50): 75-110. doi: 10.29252/kavosh.2021.14924.2891
بازنگری، تحلیل و تصحیح ابیاتی از دیوان خاقانی شروانی
دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان
چکیده
خاقانی شروانی (وفات: 582 هـ .ق)، از جمله سخنوران صاحب سبکی است که اشعارش در عین متجلّی ساختن نوآوری های شاعرانه، در زمره دشوارترین آثار منظوم ادبیّات فارسی قرار گرفته است. احاطه کم نظیر شاعر بر علوم زمانه خویش، تبحّر وی در فنون مختلف شاعری و شناخت دقیق وی از ظرایف زبان، در کنار شگردهای خاص وی در نمایش هنرمندانه تصاویر شعری، از جمله شاخصه های مهمی است که بر پیچیدگی شعر وی افزوده است. عوامل مذکور، در عین حال، سبب پیدایش دشواری هایی در امر تصحیح دیوان خاقانی شده است؛ به گونه ای که از دیرباز تصحیفات و تحریفات متعدّدی به آن راه یافته و با وجود تصحیحات چندگانه، همچنان ضبط ابیاتِ فراوانی از آن محل بحث و تردید است. بدیهی است که تصحیح و شرح چنین دیوانی علاوه بر آگاهی های همه جانبه علمی و ادبی، آشنایی کامل با فضای ذهنی و سبک و سیاق شاعر و شگردهای فنی وی را می طلبد. بر این اساس، در این پژوهش، با توجّه به ضبط نسخه بدل ها و عوامل متعدّد دیگر، بویژه شیوه خاص خاقانی در رعایت تناظرهای تصویری و بهره گیری وی از فنون ادبی، 9 بیت از دیوان وی تصحیح و شرح شده است. همچنین، با بازنگری و مطالعه دقیق دیوان خاقانی و نگاه انتقادی به شروح پیشین، به تحلیل نُه بیت از ابیات آن پرداخته و نکات نویافته ای درباره طرز خوانش و کاربرد معنایی واژگان و ترکیباتی نظیر «مِحال»، «باشه و خاد»، «هفت مردان»، «مشتری اخلاق» و «دارالخلافه پدر» ارائه شده است.
Review, analysis and correction of some verses from Khāqāni Sharvāni's anthology
نویسندگان [English]
Mansoor Sadat ebrahimi؛ Amir Soltan mohammadi
PhD student in Persian language and literature, University of Isfahan
چکیده [English]
Khāqāni Sharvāni is a poet who has a specific poetic style. With certain innovations, his poems are among the most difficult works of Persian poetry. The poet's unique view of the sciences of his time, his proficiency in various poetic techniques, and his precise knowledge of the subtleties of language, along with his special techniques in the artistic display of images, are the important features that add to the complexity of his poetry. These factors have also created difficulties in correcting Khāqāni's anthology; so many distortions have taken place, and, despite numerous corrections, there are still doubts about the correct recording of many verses. It is obvious that the correction and interpretation of such an anthology, in addition to scientific and literary knowledge, requires a complete acquaintance with the mental atmosphere and the style of the poet and his literary technical tricks. Accordingly, in this research, with regard to the recording of manuscripts and various other factors, especially Khāqāni's unique method of using imaginary correspondence and literary techniques, some verses in his book have been corrected and described. Also, with a review and a careful study of his poems and a critical look at previous interpretations, the verses are analyzed and new points are presented about the way of reading and the semantic use of words and combinations there.
کلیدواژهها [English]
Poetry, Khāqāni, Correction, Criticism of interpretations, Interpretation of couplets
مراجع
الف) کتابها
قرآنکریم. (1375). ترجمة بهاءالدین خرمشاهی، تهران: جامی-نیلوفر.
هُرن، پاول؛ هوبشمان، هاینریش. (1394). فرهنگ ریشهشناسی فارسی، ترجمة جلال خالقیمطلق، اصفهان: مهرافروز.
همایی، جلالالدین. (1370). فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران: هما.
ب) مقالهها
جهانبخش، جویا. (1387). «تأملّاتِ نظری کارآمد در تصحیحِ متون ادبی»، آینة میراث، سال ششم، شمارة سوم، پیاپی42، صص 73-24.
سادات ابراهیمی، سیدمنصور؛ سلطانمحمدی، امیر. (1399). «بازخوانی و تحلیل ابیات دشوار قصیدهای با التزام «صبح» از خاقانی شروانی»، متنشناسی ادب فارسی، سال12، ش1، پیاپی45، صص 147-129.
سلطان محمدی، امیر؛ ساداتابراهیمی، سیدمنصور. (1398). «ضرورت توجه به صبغة روایی در تصحیح و فهم اشعار خاقانی»، ادب فارسی، سال 9، ش 1، پیاپی23، صص 219-201.