عناصر بیانی در اشعار عمعق بخارایی | ||
| کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی | ||
| دوره 9، شماره 17، آبان 1387، صفحه 249-291 اصل مقاله (2.1 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/kavosh.2008.2438 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا شعبانلو1؛ مهدی ملک ثابت* 2؛ یدالله جلالی پندری2 | ||
| 1دانشجوی دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یزد | ||
| 2دانشیار دانشگاه یزد | ||
| چکیده | ||
| شهاب الدین عمعق بخارایی (542-440 هـ. ق)، از شاعران قرون پنجم و ششم هجری است که امیرالشعرای دربار خضرخان، از شاهان ایلک خانی، بوده است. از وی اشعار زیادی بر جای نمانده است. امّا از همین مقدار اندک نیز می توان به قدرت شاعری وی پی برد و مهارت وی را در کاربرد تشبیه و استعاره و آفرینش تصاویر زنده و پویا دید. در جریان تکاملی شعر فارسی و پیدایش سبک های جدید شعری، بیشترین تغییرات در بلاغت و کمترین تغییر در نحو زبان بوده است. در میان عناصر بلاغی نیز تشبیه که از نظر اکثر علمای قدیم یونانی و ایرانی و اسلامی، جوهرة ادبیات شناخته شده و زیر ساخت برخی از مهمترین ابزارهای بلاغی از جمله استعاره و تمثیل است، بیش از بقیه تحوّل یافته است. این تحوّل تابع تغییراتی است که در جهان و محیط زندگی شاعر ایجاد می شود تغییراتی از قبیل پیدایش اندیشه و جهان بینی تازه و پیشرفت علوم و تحولات سیاسی، اجتماعی و دینی که در طرز نگرش شاعر اثر می گذارد و موجب تحول در سطح ادبی شعر می گردد. بررسی عناصر بیانی در اشعار عمعق نشان می دهد که وی بیشتر به تشبیه تمایل دارد و در اشعار وی غلبه با تشبیهات حسّی است اما سیر صعودی تشبیهات عقلی نیز بسیار چشمگیر است. پس از تشبیه، توجه عمعق به استعاره، مخصوصاً استعاره مصرحة مجرده است. از میان انواع کنایه، بسامد کنایه فعلی بیشتر است. عمعق به انواع مجاز مرسل نیز توجه دارد ولی کاربرد مجاز در اشعار او به گونه ای نیست که موجب تشخّص و برجستگی این آرایه گردد. عمعق عناصر صور خیال خود را بیشتر از میان عناصر دینی و اشرافی بر می گزیند از این رو، نوعی تقدّس و تجمّل و اشرافیت در تصاویر اشعار او دیده می شود. میان تصاویر شعری عمعق با عناصر و اجزای اشعارش پیوستگی و تناسب کامل وجود دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عمعق بخارایی؛ عناصر بیانی؛ تشبیه؛ استعاره | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Rhetorical Images in the Poems of Am’aq Bokharaee | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Reza Sha'banlu1؛ Mandi Malek Sabet2؛ Yadollah Jalali2 | ||
| 1Ph.D. student of Yazd University | ||
| 2Associate Professor, Yazd University | ||
| چکیده [English] | ||
| Shahab Al-din Am'aq Bokharaee (542-440 Hegira, A.H.) is one of the poets of 5th and 6th Hegira century who was the chief of the poets in the Court of Khezr Khan, one of the kings of Ilk Khan. Not many poems has been left by him, but one can figure out his poetic capability and skill in utilizing simile and metaphor and inventions of live and dynamic images from among those a few poems left. The most drastic changes were in language eloquence, and the least in language syntax through the evolution of eloquence of Persian poems and emergence of modern poetic styles. Among elements of eloquence, simile, which has been known as the essence of literature from the view point of ancient Greek and Iranian scientists and is also the substructure of the instruments of eloquence such as metaphor and allegory, has undergone drastic changes more than others. Changes such as emergence of new ideas and ideologies, development in science and political, social and religious changes occurring in the real world and living environment of a poet affect his way of thinking hence cause a change in literary level of a poem. Examination of figures of speech in the poems of Am'aq reveals that he is interested in simile more than other figures of speech and sensory similes more than other kinds of similes. However, the increasing and upward use of rational similes is considerable in his poems. Am'aq's second best interest is in metaphor, specially metaphor of "mosarraheye mojarrade", metaphorical documents have been among the most important poetic instruments used by Ama'q that made his poems dynamic and energetic. Among different kinds of irony, the frequency of verb irony is more tangible than others. He has also used "majaze morsal" but now in a prominent and distinctive way. Am'aq chooses his own imagination figures from among religious and aristocratic elements; therefore, we can see some kinds of sanctity, luxury, and scintillation in his images. There is a complete consistency and agreement between poetic images of Am'aq and elements and components of his poems. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Am'aq, Simile, Metaphor | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 697 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 455 |
||