بررسی تطبیقی شخصیت ابراهیم ادهم در سه تذکره «طبقات الصّوفیّه، تذکرة الاولیاء و نفحات الأنس» | ||
| کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی | ||
| مقاله 2، دوره 21، شماره 45، شهریور 1399، صفحه 43-68 اصل مقاله (1017.98 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/kavosh.2020.1922 | ||
| نویسندگان | ||
| حکیمه دانشور1؛ محمد تقوی* 2؛ مریم صالحی نیا3 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 3استادیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| طبقاتالصوفیۀ خواجه عبدالله انصاری (قرن پنجم) و تذکرةالاولیاء عطّار (قرن ششم) و نفحاتالانس جامی (قرن نهم) از جمله تذکرههای مدونی هستند که نویسندگان آنان در سه دورۀ متوالی، با هدفی مشترک که همانا تعلیم مبانی تصوف بود و البته مطابق با مشخصههای فکری متفاوت، به تبیین ابعاد شخصیت مشایخ و از جمله ابراهیم ادهم پرداختند. ابراهیم ادهم از صوفیان بزرگ قرن دوم بود که به دلیل نقش بسزای او در تحول مبانی زهد و گوشهگیری، مورد توجه تذکرهنویسان قرارگرفته است. در این پژوهش، ضمن نگاهی به آثار تاریخی و آثار صوفیان تا روزگار جامی به بررسی تطبیقی شخصیت این صوفی بزرگ در این سه اثر پرداختهایم. حاصل این بررسی نشان میدهد در طبقاتالصوفیه بعد صوفیگری ابراهیم ادهم محوریت دارد و انصاری چه بسا به سبب مبانی اعتقادی خود، بعضی از صوفیان را بر ابراهیم ادهم ترجیح داده است و او را صوفی زاهد و متوکل میداند. در تذکرةالاولیاء، بعد انسانی ابراهیم ادهم برجستـه شده و از او به عنوان فردی پوینده در مسیر انسانیت و آزاداندیش و مبارزی مردمی یاد شده است. در عین حال، جامی سعی میکند صرفاً ابراهیم ادهم را به صورت یک صوفی اخلاق مدار به تصویر بکشد. در این مقاله، به دلایل احتمالی این تصاویر متفاوت نیز اشاره شده است؛ از جمله اینکه خواجه عبدالله انصاری بیشتر تصوف و راه و رسم صوفیانه را مد نظر داشته و عطّار نگاه هنریتر دارد و جامی روش استدلالیتر را میپسندد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابراهیم ادهم؛ طبقاتالصوفیه؛ تذکرةالاولیاء؛ نفحاتالانس؛ مشایخ صوفیه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A comparative study of the character of Ibrahim Adham in Tabaghat Sufia, Tazkirat al-Awliya and Nafahaat ol-Ons | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hakimeh Daneshvar1؛ Mohammad Taghavi2؛ Maryam Salehinia3 | ||
| 1Literature and Human Sciences Department, ّFerdowsi university, Mashhad, Iran Persian Literature Department, Farhangian university, Kerman, Iran | ||
| 2Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad,Mashhad, Iran | ||
| 3Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Tabaghat Sufia of Ansari (fifth century) and Tazkirat al-Awliya of Attar (sixth century) and Nafahaat ol-Ons of Jami (ninth century) are among the biographies written in three consecutive periods with the sole purpose of teaching the basics of Sufism according to the intellectual attributes. These works explore the personality traits of some scholars including Ibraham Adham. Adham was one of the great Sufis of the second century. He has attracted the attention of biographers due to his significant role in the evolution of the principles of asceticism. This study casts a look at the historical works of Sufis until the time of Jamie and focuses on the Sufi character of Ibraham Adham and some of his beliefs comparatively as presented in the above-mentioned biographies. The results of the study show that Sufism is central to Adham’s character, and Ansari prefers him to other Sufis as an ascetic and a rhetorician. In Tazkirat al-Awliya, however, the humanity side of Adham is highlighted, and he is considered as a man who is on the path of humanity, free thinking, popular campaign and morality.. This study also provides possible reasons for the difference of attitudes in this regard. As a general finding, Ansari is more concerned with Sufism and Sufi ways, Attar deals more with artistic aspects and Jami prefers reasoning approaches. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ibrahim Adham, Tabaghat Sufia, Tazkirat al-Awliya, Nafahaat ol-Ons | ||
| مراجع | ||
|
الف) کتابها:
ب) مقالات:
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 778 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 863 |
||