تحلیل مورفومتریک تپه های ماسه ای و سرعت جابجایی آن ها در دشت سیستان | ||
| کاوش های جغرافیایی مناطق بیابانی | ||
| مقاله 7، دوره 7، شماره 1، شهریور 1398، صفحه 149-164 اصل مقاله (1.34 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی حیدری نسب* 1؛ امیر کرم2؛ حسین نگارش3؛ احمد پهلوانروی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 3استاد ژئومورفولوژی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 4دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه زابل، ایران | ||
| چکیده | ||
| ویژگیهای دشت سیستان از قبیل رسوبگذاری رودخانهها، وزش بادهای فرساینده به ویژه بادهای 120 روزه و خشکسالیهای 20 سال اخیر، زمینه فرسایش بادی را فراهم کرده است. یکی از نمادهای عینی فرسایش بادی، جابجایی ماسههاست. به دلیل مسکونی بودن محدوده جابجایی ماسهها، تحلیل مورفومتریک و میزان جابجایی تپههای ماسهای در ایجاد مخاطرات از اهداف این پژوهش است. جهت بررسی نقش پارامترهای مورفومتریک برخانها در میزان جابجاییشان، از 10 برخان تشکیل شده در دو کانون فرسایش بادی، 7 برخان انتخاب شد و در مدت وزش بادهای 120 روزه، میزان جابجاییشان رصد شده و ثبت گردید. سپس با تحلیل رگرسیونی بین طول، عرض، ارتفاع و مساحت برخانها و میزان جابجاییشان توسط نرم افزار SPSS مشخص شد که فقط بین طول برخانها با میزان جابجاییشان، رابطه معکوس برقرار بوده و بین سایر پارامترها و جابجایی برخانها رابطه معنیداری وجود ندارد. که دلیل آن میتواند شکلگیری برخانها در محدوده اراضی روستایی و نقش عوارض سطح زمین در میزان سرعت باد، مقدار تولید ماسه و در پی آن در میزان جابجایی برخانها باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل مورفومتریک؛ فرسایش بادی؛ برخان؛ دشت سیستان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Morphometric Analysis of Sand Dunes and the Speed of Their Displacement in Sistan Plain | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mahdi Heydari Nasab1؛ Amir Karam2؛ Hosein Negaresh3؛ Ahmad Pahlavanravi4 | ||
| 1PH.D student of geomorphology, Kharazmi University, Tehran, Iran | ||
| 2Associate professor of geomorphology, Kharazmi University, Tehran, Iran | ||
| 3Professor of geomorphology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran | ||
| 4Associate professor of geomorphology, Zabol University, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The characteristics of Sistan plain, such as river sedimentation, blowing of erosive winds, especially 120-day winds, and the droughts in the past 20 years have made a suitable situation for wind erosion. One of the concrete symbols of wind erosion is sand displacement. Since the regions of sand displacement in this study were residential, the aim of this study was set to conduct a morphometric analysis of sand dunes, their displacement speed, and their role in posing hazards to these areas. To analyze the role of morphometric parameters in the displacement of barkhans, out of 10 barkhans formed in two wind erosion centers, seven were selected. Then, during the 120-day wind period in Sistan area, their displacement was detected and documented. Afterwards, using the SPSS software, the regression analyses were done on the length, width, height, area, and the displacement of the barkhans. The results indicated a negative correlation between the length of the barkhans and their displacement, while there was no significant correlation between the other parameters and the displacement. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Morphometric analysis, Wind erosion, Barkhan, Sistan plain | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، حسن، (1385)، ژئومورفولوژی کاربردی جلد2 بیابان- فرسایش بادی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، تهران، صص 706. اختصاصی، محمدرضا، (1383)، بررسی مورفومتری و مورفودینامیک رخسارههای فرسایش بادی دشت یزد- اردکان و تعیین شاخصهای این فرایند جهت کاربرد در مدلهای ارزیابی بیابانزایی، احمدی حسن، دانشگاه تهران، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی. توکلی فرد، اصغر، (1391)، بررسی مورفولوژی تپههای ماسهای و ارتباط آن با رژیم بادی-مطالعه موردی: ارگ کاشان، نظری سامانی علی اکبر و قاسمیه هدی، دانشگاه کاشان، گروه مرتعداری. جوندا، جو و لیو شو و دی زین مین، (1375)، بیابانزایی و بیابانزدایی در چین، مسعود عباسی، انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، چاپ اول، تهران، صص 324. حافظی مقدس، ناصر و حمیدرضا سلوکی و رضا جلیلوند و جعفر رهنما راد، (1391)، مطالعه ژئومورفولوژی مهندسی رودخانه سیستان، فصلنامه زمین شناسی کاربردی، شماره 1، دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان، صص18-1. حیدری نسب، مهدی، (1386)، نقش باد در ایجاد لندفرمهای بادی در منطقه نیاتک سیستان، نگارش حسین، دانشگاه سیستان و بلوچستان، گروه ژئومورفولوژی. حیدری نیا، محمد، (1396)، بررسی مخاطرات تپههای ماسهای و اثر آن برسکونتگاههای روستایی شرق زهک، نگارش حسین، دانشگاه سیستان و بلوچستان، گروه ژئومورفولوژی. رفاهی، حسینقلی، (1383)، فرسایش بادی و کنترل آن، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، تهران، صص320. لایتی، جولی، (1391)، بیابانها و محیطهای بیابانی، ابوالقاسم گورابی، انتشارات نشر انتخاب، چاپ اول، تهران، صص547. لطیفی، لیلا، (1385)، بررسی روند پیشروی تپههای ماسهای با استفاده از تصاویر ماهوارهای در طی خشکسالی اخیر در شمال و شرق دشت سیستان، نگارش حسین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، گروه ژئومورفولوژی. محمدخان، شیرین و فهیمه سادات کشفی، (1394)، جهات انتقال ماسههای بادی منطقه اردستان از طریق مقایسه زمانی مورفومتری تپههای ماسهای و ویژگیهای باد، پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی، شماره 1، تهران، صص 74-59. مهندسین مشاور سازآب شرق، (1382)، مطالعات شناسایی منشأ، جهت جریان و محلهای رسوبگذاری ماسههای روان، شرکت سهامی منابع آب و خاک سیستان. مهندسین مشاور سامانه فرایندهای محیطی، (1381)، طرح مطالعات تفصیلی اجرایی بیابانزدایی بخشی از هامون، اداره کل منابع طبیعی استان سیستان و بلوچستان. مهندسین مشاور ورزبوم، (1375)، مطالعات توجیهی مدیریت منابع تجدید شونده قسمتی از حوضه آبریز رودخانه هیرمند، وزارت جهاد کشاورزی. نرم افزار WINDROSE جهت رسم گلباد و نرم افزار SPSS جهت تحلیل آماری. نگارش، حسین و لیلا لطیفی، (1387)، تحلیل ژئومورفولوژیکی روند پیشروی تپههای ماسهای شرق دشت سیستان در خشکسالیهای اخیر، جغرافیا و توسعه، شماره 12، دانشگاه سیستان و بلوچستان، صص 60-43. وسو، محبوبه و غلامرضا میراب شبستری و آرش امینی، (1393) رابطه مورفولوژی تپههای ماسهای با شاخصهای مورفومتری در شرق بابلسر، شمال ایران، پژوهشهای جغرافیای طبیعی، شماره 2، صص230-219. Amirahmadi, Abolghasem, and Kazem Aliabadi, Biongh Maryam, (2014) Evaluation of Changes in Sand Dunes in Southwest of Sabzevar by Satellite Images, International Journal of Scientific & Technology Research, Number 3, USA, Pages120-128.
Dong, Zhibao and Xunming Wang, Guangting Chen, (2000) Monitoring sand dune advance in the Taklimakan Desert, Geomorphology, Number35, Pages 219-231.
Negaresh, Hosein and Mahdi Heidari Nasab, (2013) Morphodynamic Activities of the Wind in Niatak Desert located at Southeast Sistan Plain, Iran, Scholars Research Library, Number 4-5, USA, Pages 1-20. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 725 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 619 |
||