تحلیل و ارزیابی آسیب پذیری بافت فرسوده و ناپایدار شهر بجنورد در برابر زلزله | ||
| کاوش های جغرافیایی مناطق بیابانی | ||
| مقاله 3، دوره 7، شماره 1، شهریور 1398، صفحه 41-63 اصل مقاله (1.37 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| یعقوب ابدالی1؛ حسین حاتمی نژاد* 2؛ احمد پوراحمد3؛ کرامت الله زیاری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، ایران | ||
| 2دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، ایران | ||
| 3استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| امروزه در پی تغییرات سریع شهرها، بخشی از بافتهای شهری به علت فرسودگی و ناکارآمدی نتوانستهاند ارتباطی مناسب با محیط خود و خدماتدهی به بهرهبرداران برقرار کنند. بهعنوان قلمرو موردپژوهش بافت فرسوده شهر بجنورد بهاینعلت که بخش قابلتوجهی از مشکلات شهر بجنورد در این بافت نمود عینی یافته است و به دلیل گستردگی بیشازحد بافت فرسوده و روند فرسودگی شدید در آن موردپژوهش قرار گرفت. این پژوهش از نظر روش مطالعه، توصیفی - تحلیلی و ماهیت آن از نظر هدف نظری - کاربردی است. در تحقیق حاضر به منظور جمعآوری دادهها، تجزیهوتحلیل و پردازش اطلاعات از سه روش میدانی، کتابخانهای و نرمافزارها و مدلهای کاربردی استفاده شده است. جهت تجزیهوتحلیل دادهها، با توجه به ضریب و تأثیر متفاوت همجواری هر یک از معیارها در آسیبپذیری از روش وزن دهی چند متغیره AHP- Fuzzy برای تعیین مراتب وزنی استفاده شده است. سپس اصول و معیارهای همجواری مد نظر استخراج و شناسایی میشود، و با استفاده از نرمافزار ARC GIS10.4.1 نقشههای همجواری تهیه گردید. در ادامه نقشههای وزندار شده به دلیل اینکه فاقد توابع فازی و حریم استاندارد خطرپذیری هستند، جهت افزودن این توابع و فواصل خطرپذیری از منطق فازی (fuzzy Membership) استفاده شد، در نهایت در با استفاده از ابزار Fuzzy overly با گامای 9/0 نقشه خطرپذیری بافت فرسوده شهری بجنورد تهیه شد. نتایج نشان میدهد که گستره معدودی از بافت فرسوده شهر بجنورد وجود دارد که کمترین آسیب را دارا است، اما بیشترین آسیبپذیری را مرکز بافت به سمت غرب شهر بجنورد بخصوص حاشیهی غربی آن دارا است. همچنین وضعیت کلی خطرپذیری شاخصهای کالبدی نشان دهنده آن است که تمام بافت فرسوده شهر بجنورد خطرپذیری متوسط به بالا را دارا است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارزیابی؛ آسیب پذیری؛ بافت فرسوده؛ زلزله؛ شهر بجنورد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analysis and Evaluation of the Vulnerability of the Worn-out and Unstable Texture of the City of Bojnourd in the Face of Earthquakes | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Yaghob Abdali1؛ Hossein hataminejad2؛ Ahmad Pourahmad3؛ KeramatAllah Ziyari3 | ||
| 1Ph.D student of geography and urban planning, University of Tehran | ||
| 2Associate professor of geography and urban planning, University of Tehran | ||
| 3Professor of geography and urban planning, University of Tehran | ||
| چکیده [English] | ||
| As the study area, the worn-out texture of Bojnourd was found to be incapable of accommodating those who commute in it, especially as a context in which urban problems of Bojnourd are accumulated. It is due to the excessive use and fatigue of this part of the city. This research is descriptive-analytic in terms of the methodology, and its nature is theoretical-practical in terms of purpose. Collection of the data was done through three methods of field work, library study as well as using software and applied models. To analyze the data, the multivariate weighting method was used according to the coefficient and the different impact of each criterion on the vulnerability. Also, AHP-FUZZY technique was used for weighting the variables. Neighborhoods were then extracted and identified, and, using the Arc GIS 10.4.1 software, neighboring maps was developed. In addition, the weighted maps were given fuzzy functions and standard privacy that they lacked through a fuzzy membership program. Finally, using the Fuzzy overly as a tool with a 0.9 gamma, a risk map was derived for Birjand old texture. The results show that there is almost no place in the old texture that is left undamaged. In this case, the most vulnerable part is from the center of the texture to the western margin of the city. Also, the overall risk profile of the area indicates that the whole worn-out part of Bojnord is at a moderate to high risk. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Evaluation, Vulnerability, Worn-out texture, Earthquake, City of Bojnourd | ||
| مراجع | ||
|
ابدالی، یعقوب (1396). تحلیل فضایی کیفیت زندگی و بزهکاری در بافتهای ناکارآمد شهری (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهر تهران). پایاننامه کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، استاد راهنما: کلانتری محسن. دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران. امینی ورکی، سعید؛ مدیری، مهدی؛ شمسایی زفرقندی، فتحالله و قنبری نسب، علی (1393). شناسایی دیدگاههای حاکم بر آسیبپذیری شهرها در برابر مخاطرات محیطی و استخراج مؤلفههای تأثیرگذار در آن با استفاده از روش کیو. فصلنامه مدیریت بحران، ویژهنامه هفته پدافند غیرعامل: 18- 5. ایمانی، بهرام؛ کانونی، رضا؛ بینیاز، محمد و عالی محمدی، احمد (1395). راهبردهای کاهش آسیبپذیری بافتهای فرسوده در برابر زلزله (مطالعه موردی: محله امامزاده حسن تهران). فصلنامه باغ نظر، سال سیزدهم، شماره 39: 82- 67. آرین، مهران (1382). زمینشناسی انرژیهای غیر فسیلی و غیرهستهای در ایران. مجله رشد آموزش زمینشناسی، شماره 36: 37- 36. پوراحمد، احمد؛ ابدالی، یعقوب؛ صادقی، علیرضا و اللهقلیپور، سارا (1397). سنجش و تحلیل فضایی مؤلفههای تابآوری کالبدی در بافت مرکزی شهر همدان با استفاده از خودهمبستگی فضایی موران. فصلنامه برنامهریزی توسعه کالبدی، سال سوم، شماره 5، پیاپی 9: 104- 92. پیروزی، کریم و نظام فر، حسین (1387). بافتهای فرسوده شهری، ابعاد کالبدی –فضایی. اولین همایش بافتهای فرسوده شهری، چشمانداز توسعه پایدار، ارزشها و چالشها، اهواز: دانشگاه شهید چمران: 221- 220. حاتمینژاد، حسین؛ ابدالی، یعقوب و اللهقلیپور، سارا (1396). سنجش آسیبپذیری سازهای بافت فرسوده شهری در برابر مخاطرات، با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: بافت فرسوده مرکزی کلانشهر اهواز). فصلنامه اطلاعات جغرافیایی، دوره 26، شماره 104: 172- 159. حسین پور، سید علی؛ حکیم زاده، ساناز و گل زردی، سمانه (1392). تحلیلی بر تأثیرات اکولوژیکی بر توسعه کالبدی شهر بجنورد. همایش ملی معماری، شهرسازی و توسعه پایدار با محوریت از معماری بومی تا شهر پایدار، مشهد، موسسه آموزش عالی خاوران، https://www.civilica.com/Paper-APSD01-APSD01_149.html. حیدری نیا، سعید (1393). سنجش الزامات مکانی کاربریهای حیاتی و حساس از منظر پدافند غیرعامل موردمطالعه شهر اهواز. پایاننامه کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، استاد راهنما: محمدی ده چشمه، مصطفی. دانشکده علوم و زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز. داداش پور، هاشم و عادلی، زینب (1394). سنجش ظرفیتهای تابآوری در مجموعه شهری قزوین. دو فصلنامه مدیریت بحران، دوره 4، شماره 2: 84- 73. دوستی سبزی، بهزاد؛ عیسی لو، شهاب و ابدالی، یعقوب (1397). تحلیل فضایی آسیبپذیری سازهای- کالبدی کاربری مسکونی با رویکرد پدافند غیرعامل و با استفاده از سیستم GIS (محدوده: منطقه 6 شهر اهواز). فصلنامه پدافند غیرعامل، سال نهم، شماره 2 پیاپی 34: 48- 37. رفیعیان، مجتبی؛ رضایی، محمدرضا؛ عسگری، علی؛ پرهیزکار، اکبر و شایان، سیاوش (1390). تبیین مفهومی تابآوری و شاخص سازی آن در مدیریت سوانح اجتماعی محور (CBDM). فصلنامه مدرس علوم انسانی، دوره 15، شماره 4: 41- 19. شایان، سیاوش و عمونیا، حمید (1396). تحلیل توسعه پایدار شهری در کلانشهر تهران از دیدگاه مخاطرات ژئومورفولوژیک (مطالعه موردی: منطقه یک شهرداری). فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، دوره هفتم، شماره 2: 180- 164. ضمیری، محمدرضا؛ ضمیری، مهسا و نسترن، مهین (1394). روشهای کمی در تحلیل توسعه فضایی مسکن شهری بجنورد (1394- 1384). فصلنامه مطالعات شهری، دوره 5، شماره 17: 76- 67. فرزاد بهتاش، محمدرضا، کی نژاد، محمدعلی، پیر بابای، محمدتقی و عسگری، علی (1392). ارزیابی و تحلیل ابعاد و مؤلفههای تابآوری کلانشهر تبریز. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، دوره 18، شماره 3: 42- 33. محمدی ده چشمه، مصطفی (1392). ایمنی و پدافند غیرعامل شهری. انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز. مرکز آمار ایران (1395). نتایج سرشماری 1395. میرعمادی، ابراهیم (1390). بررسی جایگاه پدافند غیرعامل در ساختار سکونتگاهی سمنان با تأکید بر مؤلفههای اقلیمی. پایاننامه کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا، استاد راهنما: کامیابی، سعید. دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان. نجاتی هریس، حبیب (1385). بهبود کیفیت زیست در اسکانهای غیررسمی با استفاده از راهبرد توانمندسازی اجتماعات محلی (نمونه موردی محله خلیلآباد تبریز). پایاننامه کارشناسی ارشد، گروه هنر و معماری، استاد راهنما: رفیعیان، مجتبی. دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس. نورالهی، سعید و صفدری، بنیامین (1394). بررسی مفاهیم تابآوری در جوامع شهری به منظور کم نمودن خسارات سوانح طبیعی. هفتمین کنفرانس بینالمللی مدیریت جامع بحران، تهران، دبیرخانه دائمی کنفرانس بینالمللی مدیریت جامع بحران، https://www.civilica.com/Paper-INDM07-INDM07_061.html. Kreimer, A., Arnold, M., & Carlin, A. (Eds.). (2003). Building safer cities: the future of disaster risk. The World Bank. Mitchell, T., & Harris, K. (2012). Resilience: A risk management approach. ODI Background Note. Overseas Development Institute: London. Pelling, Mark, The Vulnerability of Cities: Natural Disasters and Social Resilience, 2003. Schmidtlein, M.C; Shafer, J.M; Berry, M. and Cutter, S.L. (2011). Modeled earthquake losses and social vulnerability in Charleston, South Carolina, Applied Geography, 31, 269- 281. Tang, A. & Wen, A,: An intelligent simulation system for earthquake disaster assessment, Computers & Geosciences, 35, 871– 879, 2009. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 887 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 844 |
||