مکان یابی سد زیرزمینی با استفاده از سنجش از دور (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) (مطالعه موردی: دشت کاشان) | ||
| خشک بوم | ||
| مقاله 3، دوره 9، شماره 1، شهریور 1398، صفحه 21-37 اصل مقاله (1.29 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/aridbiom.2019.1541 | ||
| نویسندگان | ||
| نصرت الله امانیان* 1؛ عیسی ایلیاتی2؛ محمدحسین مختاری3 | ||
| 1استادیار، دانشکده عمران، دانشگاه یزد | ||
| 2دانش آموخته رشته کارشناسی ارشد عمران دانشگاه یزد | ||
| 3استادیار گروه مناطق خشک و بیابانی دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد | ||
| چکیده | ||
| مکانیابی مناسب سد زیرزمینی با توجه به عوامل فیزیوگرافی، کارکرد آن را در تامین منابع آبی برای مناطق گرم و خشک و بدون ایجاد مشکلات زیست محیطی ناشی از احداث سدهای روزمینی، تضمین میکند. در این مطالعه مکانیابی محلهای مناسب برای احداث سد زیرزمینی در دشت کاشان با استفاده از روشهای سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی انجام شد. بدین منظور لایههای اطلاعاتی توپوگرافی، شیب، سنگ شناسی، آبراههها، خطوارهها و قناتهای مربوط به منطقه مورد مطالعه از دادههای رقومی ارتفاعی و دادههای ماهوارهای لندست 7 تهیه گردیدند. تهیه لایه سنگ شناسی منطقه از روش کلاسبندی نظارت شده و با کمک نقشه زمینشناسی 100000/1 نطنز انجام گرفت. از آنجا که در سدهای زیرزمینی وجود آبرفت مناسب در بالادست ، جهت ذخیرهسازی منابع آبی زیر سطحی از اهمیت زیادی برخوردار است، این نواحی در لایه سنگ شناسی شامل آبرفتهای جوان، آبرفتهای قدیمی و کنگلومرا و ماسهسنگ در اولویت مکانیابی قرار میگیرند. گسلها نیز همواره از عوامل گریز آب از پشت سدها بودهاند و در مکانیابی سدها مورد توجه قرار میگیرند. با استفاده از اعمال فیلترهای جهتی بر روی دادهای ماهوارهای لایه رقومی شامل گسلها و خطوارههای موجود در منطقه شناسایی و تهیه شد. به منظور مقایسه و ارزشگذاری لایهها و زیرلایههای تهیه شده از روش تحلیل سلسله مراتبی استفاده گردید. با وزنهای بدست آمده از این روش ، تمامی لایههای اطلاعاتی با روش همپوشانی وزنی با یکدیگر ترکیب و نقشه نهایی اولویت مکانی تهیه شد. پس از شناسایی مناطق با اولویت بالا با انجام بازدیدهای صحرایی و توجه به فاکتورهای دسترسی و اجرا، ضخامت آبرفت مناسب و عدم تاثیر تاسیسات بالادستی بر کیفیت آب مخزن سد، هفت نقطه مناسب شناسایی گردیدند. از این نقاط، چهار نقطه به منظور ذخیره آب زیرسطحی، یک نقطه به منظور افزایش آبدهی قنات و دو نقطه با هدف جلوگیری از کاهش کیفیت آب زیرسطحی در نظر گرفته شدند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سد زیرزمینی؛ سنجش از دور؛ سامانه اطلاعات جغرافیایی؛ روش تحلیل سلسله مراتبی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Site Selection for underground dams using RS and GIS (Case study: Kashan Plain, Iran) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| N. Amanian1؛ I. Iliati2؛ M. H. Mokhtari3 | ||
| 1Assistant Professor, Faculty of Civil Engineering, Yazd University | ||
| 2Msc in Civil Engineering, Yazd University | ||
| 3Assistant Professor, Department of Desert and arid lands, Faculty of Natural Re-sources, Yazd University | ||
| چکیده [English] | ||
| A suitable method of locating an underground dam according to physiographic factors ensures its operation in providing water resources for hot and dry areas without causing environmental issues. In this study, Remote Sensing (RS), and Geographic Information System (GIS) techniques were used to locate suitable locations for underground dams. To implement, several data layers; topography, slope, lithology, drainage, lineaments, and local Qanats of the region were collected using the Digital Elevation Data (DEM), and LANDSAT 7 ETM Satellite. The lithological layers were gained by means of a geological map of the 1/100000 of Natanz in Kashan plain. Regional lineament data were calculated and converted to a digital layer by applying directional filters on the ETM satellite data in four directions using ENVI (remote sensing software). A supervised classification tools in ENVI software were then used for mapping the lithological layers. Final map of the most suitable locations for the construction of an underground dam was prepared by weighting of the layers with the method of Analytical Hierarchy Process (AHP combined with the support of Weighted Overlay tool in a GIS. Following identifying the areas with high priority, seven convenient points were identified by visiting the area taking into account the accessibility, and the performances of the region. Of these, four points to reserve subsurface water, one point to increase watering of Qanats and two points to prevent reduction of subsurface water quality were selected. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Underground dam, Remote Sensing, Geographic Information System, Analytic Hierarchy Process | ||
| مراجع | ||
|
[1]. Aminzadeh-Bezenjani, M., Lashkaripor, GH. & Ghafori, M. (2010). Methodology of monitoring underground dams (case study: underground dam Rawar of Kerman). Quarterly Journal of Irrigation and water engineering, First year (2). (in Farsi)
[2]. Chezgi, J., Maleki Nezhad, H., Ekhtesasi, M. R. & Nakhei, M. (2016). Prioritization suitable sites for underground dam construction using decision-making models in arid and semi-arid, Arid biome scientific and research journal, 6(2), 83-95. (in Farsi)
[3]. Danayi, R., Hasanzadeh Nafoti, M., Mohtashamniya, S. & Danayian, M. (2011). Underground dams location using RS/GIS (case study: Menashad of Yazd), First national conference on modern topics in agriculture, Islamic azad university Saveh branch. (in Farsi)
[4]. Eshghizaseh, M. & Nora, N. (2009). Determine the proper location of underground dam on Qanat (case study: Qanat Dahan Chenar, Kalat Gonabad Watershed). Journal of soil and water conservation research, 7(3). (in Farsi)
[5]. Forzieri, G., Gardenti, M., Caparrini, F. & Castelli, F. (2008). A methodology for the pre-selection of suitable sites for surface and underground small dams in arid areas (case study: in the region of Kidal, Mali). Physics and Chemistry of the Earth, 33, 74-85.
[6]. Foster, S., Azevedo, G., & Baltar, A. (2002). Subsurface dams to augment groundwater storage in basement terrain for human subsistence-brazilian experience. World Bank, GWMATE Case Profile Collection, Vol. 5, P. 5.
[7]. Ilyati, I. (2013). Feasibility of constructing an underground dam using remote sensing and geophysical methods (Case Study: Kashan plane). Master’s thesis, Faculty of engineering department of civil engineering, Yazd University. (in Farsi)
[8]. Jomeh Manzari, R. & Barati, R. (2015). Selection of sutable sites for the construction of subsurface dams. First national congress on Iran’s irrigation & drainage. (in Farsi)
[9]. Kheirkhah Zarkesh, M., Naseri, H., Davodi, M. & Salami, H. (2007). Using the Analytic Hierarchy Process (AHP) to prioritize appropriate locations for underground dam construction (case study: the northern slopes of Kars-Natanz mountains). Journal of Research and Development in Natural Resources, N79. (in Farsi)
[10]. Laa, A., Kampanart, M. & Kriengsak, S. (2005). Approachability of subsurface dams in the northeast Thailand. International conference on geology, Geo technology and Mineral Resources of Indochina (GEOINDO 2005), Khon Kaen, Thailand. Pp.149-155.
[11]. Niknejad, S. (2010). Location of underground dam. Master's thesis, Department of revitalization of arid and mountainous regions. Faculty of natural resources, University of Tehran. (in Farsi)
[12]. Nilsson, A. (1988). Groundwater dams for small-scale water supply. Intermediate technology publications, London, 69p.
[13]. Ru, Y., Jinno, K., Hosokawa, T. & Nakagawa, K. (2001). Study of effect of subsurface dam in coastal seawater intrusion. First international conference on saltwater intrusion and coastal aquifers monitoring, modeling, and management. Essaouira, Morocco, April 23–25, 2001
[14]. Saaty, T.L. (1994). How to make a decision: The analytical hierarchy process. Interfaces 24 (6, S): 19-43.
[15]. Salmanpor, A., Abrishami, j. & Tabatabayi Yazdi, j. (2009). Investigate the idea of modifying the Qanat using underground dam. Eighth hydraulic conference of iran, faculty of engineering, university of Tehran. (in Farsi)
[16]. Swiss, Re. (2007). A practical guide to sand dam implementation, water supply through local structures as adaptation to climate change. Rainwater harvesting implementation network. From:http://www.bebuffered.com/downloads/PracticalGuidetoSandDamImplementation_April_2011.pdf
[17]. Vanrompay, L. (2003). Report on the technical evaluation & impact assessment of subsurface dams (SSDs). TLDP technical report, pp14.
[18]. Yousefi, M., Farokhzadeh, B. & Basati, S. (2017). Prioritizing underground dam construction areas using geometric mean method in the geographic information system environment, ECOhydrology, 4(3), 663-672. (in Farsi) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,076 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 976 |
||