تعیین سهم کاربری های مختلف اراضی در تولید رسوب تپه های ماسه ای با استفاده از روش انگشتنگاری (مطالعه موردی: منطقه گچین بندرعباس) | ||
| خشک بوم | ||
| مقاله 1، دوره 9، شماره 1، شهریور 1398، صفحه 1-9 اصل مقاله (762.07 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/aridbiom.2019.1539 | ||
| نویسندگان | ||
| مرجان درپریش1؛ احمد پهلوانروی* 2؛ حمید غلامی3 | ||
| 1کارشناسی ارشد بیابان زدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل | ||
| 2دانشیار دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل | ||
| 3استادیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان | ||
| چکیده | ||
| شناخت منشاء تپههای ماسهای در مطالعات کنترل فرسایش بادی از اهمیت ویژهای برخوردار است. به دلیل وجود مشکلات زیاد در کاربرد روشهای سنتی، روش انگشتنگاری یا به عبارتی منشاءیابی به عنوان روشی جایگزین و مناسب مورد توجه محققین مختلف قرار گرفته است. در این روش خصوصیات فیزیکی، ژئوشیمیایی و آلی رسوب و منابع آن برای تعیین منابع اصلی رسوب و اهمیت نسبی آنها مورد استفاده قرار میگیرند.. در این تحقیق سعی شده که با بهرهگیری از ترکیب مناسبی از عناصر ژئوشیمیایی که قادر به جداسازی کاربریهای مختلف اراضی میباشند، سهم کاربریها در تولید رسوب تپههای ماسهای در منطقه گچین واقع در شهرستان بندرعباس تعیین شود. ابتدا تعداد 28 نمونه از منابع احتمالی رسوبات و تپههای ماسهای برداشت و سپس دانهبندی آنها انجام شد. بعد از به دست آوردن دادههای مورد نظر، روشهای آماری مانند کروسکال والیس و تحلیل تشخیص برای بررسی توان ردیابها و تعیین ترکیب بهینه از ردیابها انجام گردید. نتایج حاصل از تحلیل تشخیص نشان داد که سه ردیاب P، Na و Mg از بین ردیابهای P، Na، Mg، Mn، Fe، Zn، Ca، Cu، Ni و K به عنوان ترکیب بهینه جهت جداسازی کاربریهای اراضی در منطقه مناسب هستند. در نهایت با استفاده از مدلهای چند متغیره ترکیبی در تولید منابع رسوب، سهم کاربریهای اراضی کشاورزی، جنگلهای دستکاشت، مرتع و اراضی بایر به ترتیب برابر 85/2، 85/2، 25/31 و 05/63 به دست آمد. خطای نسبی مدل ترکیبی برای برآورد سهم کاربریهای مختلف در تولید رسوب برابر 65/7 درصد و ضریب کارایی مدل 35/92 درصد محاسبه شد. مقادیر خطای نسبی و کارایی مدل، نشاندهنده این هستند که روش انگشتنگاری توانایی بالایی در تفکیک منابع تولیدکننده رسوب دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| منابع رسوب؛ انگشتنگاری؛ ردیابها؛ مدل چند متغیره ترکیبی؛ گچین | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Source apportionment of different land uses in sediment production of sand dunes using Fingerprinting Method (A Case Study: Gachin, Iran) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| M. Durparish1؛ A. Pahlavanravi2؛ H. Gholami3 | ||
| 1MSc Student, Faculty of Natural Resources, University of Zabol | ||
| 2Associate Professor, Faculty of Natural Resources, University of Zabol | ||
| 3Assistant Professor, Faculty of Natural Resources, University of Hormozgan | ||
| چکیده [English] | ||
| Recognition of source areas of sand dunes is very important in wind erosion control projects. Due to the difficulties in application of traditional methods in recognition and determination of the sediment source apportionment, fingerprinting method (source identification), as an alternative and suitable method has been considered in several studies. This method, determines the source areas of sediment using physical and chemical characteristics of sediments, rocks and soils of different sources. In the current research, sediment production share of these sources is determined through the use of appropriate combination of separation properties of sediment. Furthermore, using appropriate combination of geochemical elements capable of isolating different land uses, the contribution of each land use to the production of sand dunes was determined in Gachin, Iran. Initially, 28 samples were taken from the possible sources of sediment and sand dunes, and then statistically investigated through analysis of variance and Kruskal-Wallis to identify the optimal combination of tracing tracers. The results revealed that of the all tracers, P, Na and Mg were the optimal combination for differentiating land uses in the region. Outputs of Composite Multivariate method showed that the percentage contribution of pasture land, agricultural land, forest planting, and bare land appeared to be 31/25, 2/85, 2/85 and 63/05, respectively. The relative error of the hybrid model to estimate the contribution of different applications in the production of sediment was equal to 7/65 % with a correlation coefficient of 92/35. In conclusion, considering the relative error and capabilities of fingerprinting technique, it has been demonstrated that this technique has an acceptable performance for the sediment source apportionment. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Sediment Sources, Fingerprinting, Tracers, Composite Multivariate Method؛ Gachin | ||
| مراجع | ||
|
[1]. Abbasi, M., Feiznia, S., Ahmadi, H., & Kazmei, Y. (2012). Study of Sand Dunes Origin by Geochemical Trades of Eolian Sediment in Niatak. Arid Biom Scientific and Research Journal, 1, 34-44. (in Farsi).
[2]. Amini, A., Moussavi-Harami, R., Lahijani, H., & Mahboubi, A. (2012). Sedimentological, geochemical and geomorphological factors in formation of coastal dunes and nebkha fields in Miankaleh coastal barrir system (Southeast of Caspian Sea, North Iran). Geosciences Journal, 16, 139-152.
[3]. Collins, A. L., & Walling, D. E. (2002). Selecting fingerprint properties for discriminating potential suspended sediment sources in river basins. Journal of Hydrology, 261(1-4), 218-244.
[4]. Collins, A. L., Walling, D. E., Sichingabula, H. M., & Leeks, G. J. L. (2001). Suspended sediment source fingerprinting in a small tropical catchment and some management implications. Applied Geography, 21, 387-412.
[5]. Dolatkurdestani, M., Gholami, H., Ahmadi, S. J., Walling, D. E., & Fathabadi, A. (2018). Approtionment sources of sand dune sediments by fingerprinting method (Case study: Juzmorian region, south of Kerman province). Quantitative Geomorphological Researches, 6, 1-14. (in Farsi)
[6]. Feiznia, S., Pourtayeb, F., Ahmadi, H., & Shirani, K. (2016). Source finding of sediments around Gavkhuni using geochemical method. Iranian Journal of Rangeland and Desert Research, 22, 695-710. (in Farsi)
[7]. Foster, I. D. L., & Lees, J. A. (2000). Tracers in geomorphology. Chicheste: Wiley, 3-20.
[8]. Gholami, H., Feiznia, S., Ahmadi, S. J., Ahmadi, H., Nazari Samani, A. A., & Nohegar, A.(2015). The Contribution of Different Geomorphologic Facies in Sand Dunes Sediments Supply Using Sediments Tracing (Case Study: Ashkzar Sand Dunes). Desert Management, 4, 31-42. (in Farsi).
[9]. Gruszowski, K. E., Foster, I. D. L., Lees, J. A., & Charlesworth, S. M. (2003). Sediment sources and transport pathways in a rural catchment, Herefordshire, UK. Hydrological Processe. 17, 2665–2681.
[10]. Hair, J. F., Andersen, R. E., Tatham, R. L., & Black, W. C. (1998). Multivariate Data Analysis. New Jersey, Prentice Hall.
[11]. Hakimkhani, S., Ahmadi, H., Ghayoumian, J., & Nazarnaghad, H. (2007). Determining The Contribution of Land Uses to Sediment Yield Fingerprinting Method (Case Study: Pouldasht Basin, Mako, Iran). Iranian Journal of Soil and Waters Sciences. 2, 301-313. (in Farsi).
[12]. Mu'tamed, A. (2003). General Geology. University of Tehran. (in Farsi).
[13]. Nash, J. E., & Sutcliffe, J. E. (1970). River flow forecasting through conceptual models. Journal of Hydrology. 10, 282-290.
[14]. Nosrati, K., Ahmadi, H., & Sharifi, F. (2012). Sediment Sources Fingerprinting: Relation between Enzyme Activities in Soil and Sediment. Technol. Agric. &Natur. Resour., Water and Soil Science. 60, 227-237. (in Farsi).
[15]. Rashki, N., fakhire, A. A., Basirani, N., Shahriari, A., & Pahlavanravi, A. (2011). Study of Sand Dunes Origin in Konarak Region. Sabzineh Journal. 58, 19-23. (in Farsi).
[16]. Sadeghineghad, A. (2010). Study of Sediment Source Origin in Narmashir, Bam Basin. Natural Resources College. University of Tehran. (in Farsi).
[17]. Walling, D. E. (2005). Tracing suspended sediment sources in catchments and river systems. Science of the Total Environment, 344(1-3), 159-184.
[18]. Wasklewicz, T. A., & Meek, N. (1995). Provenance of aeolian sediment: the Upper Coachella Valley, California. Physical Geography, 6, 539–556.
[19]. Wasson, R. J., Caitcheon, G., Murry, A. S., Mcculloch, M., & Quade, J. (2002). Sourcing sediment using multiple tracers in the catchment of Lake Argyle, Northwestern Australia. Environmental Management, 29, 634-646. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 632 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 659 |
||