رویکرد باطنی برهانالدّین محقّق ترمذی و تأثیر آن در آثار مولوی | ||
| کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی | ||
| مقاله 1، دوره 19، شماره 38، آذر 1397، صفحه 9-30 اصل مقاله (336.33 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| مریم مشرّف* | ||
| عضو هیآت علمی دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| در این مقاله اهمّیّت مفهوم «باطن دین» و تفسیرهای باطنی از آیات قرآن در تأویلات برهانالدّین محقّق ترمذی نخستین مربّی مولانا در خردسالی و مرشد وی بعد از فوت بهاءالدّین توجّه شده و نفوذ و تأثیر ذهن و زبان برهانالدّین محقّق ترمذی در مولانا جلالالدّین رومی بحث شده است. برتر دانستن بی قید و شرط وجه باطنی دین نسبت به وجه ظاهری آن در اندیشههای ترمذی و اهمّیّت تفسیرهای عرفانی آیات قرآن برای انتقال این مفهوم در مقالات وی برجستگی آشکاری دارد. شیوة عرفانی تفسیر آیات او را به افقهای باطنی و زبانی خاص رهنمون شده است. این شیوه به همراه استفاده از زبان مجازی، نماد، استعاره و تمثیل برای استخراج معانی باطنی آیات بهمنظور درک فایدۀ عرفانی این شیوه در معارف برهانالدّین محقّق ترمذی، و ذکر موارد مشابه و موازی این تأویلات در مثنوی و فیه مافیه مولوی، فرازهای اصلی این تحقیق و بررسی را تشکیل می دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برهانالدّین محقّق ترمذی؛ مولوی؛ معارف محقّق ترمذی؛ مثنوی مولوی؛ تفسیرهای عرفانی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Esoteric Approach of Muhaqiq Tirmidhi to Quran and its impact on Rumi | ||
| نویسندگان [English] | ||
| maryam Mosharraf | ||
| Faculty Member, Shahid Beheshti University | ||
| چکیده [English] | ||
| Esoteric views of Burhan al- Din Muhaqiq Tirmidhi induced a great impact on Rumi. In this article I would try to show how important the concept of interior aspect of religion and mystical exegeses of Quran are in understanding the thoughts and words of Burhan al- Din Muhqiq, to examine how and why his words have in their turn, influenced Rumi enormously. My main concern here would be the inward aspect of religion in Burhan’s eyes and words according to his Maarif, and his method of using mystical commentary of Quran by means of figurative tropes, symbolic language, metaphors and allegories, which is reflected in Rumi’s Mathnawi and Fih ma Fih. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Burhan al-Din Muhaqiq Tirmidhi, Rumi, Maarif, Mathnawi, Mystical exegeses, Quran | ||
| مراجع | ||
|
1- ابن کثیر، اسمعیل بن کثیرالقرشیالدّمشقی(1415ق)، تفسیرالقرآنالعظیم، اشرف علی، تصحیحه علی شیری، بیروت، دار الاحیاء التّراث العربی. 2- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی بن محمّد بن احمد الخزاعی نیشابوری(1378)، روضالجنان و روحالجنان فی تفسیر القرآن، به کوشش و تصحیح محمّدجعفر یاحقی و محمّد مهدی ناصح، ویراستة محمّدحسن خزاعی، مشهد، انتشارات بنیاد پژوهشهای اسلامی. 3- بهاء ولد(1352)، «معارف» مجموعة مواعظ و سخنان سلطانالعلما بهاءالدّین محمّدبنحسین خطیبی بلخی مشهور به بهاءولد اهتمام بدیعالزّمان فروزانفر، تهران، ادارة کلّ نگارش وزارت فرهنگ و هنر. 4- پورنامداریان، تقی(1394)، داستان پیامبران در کلّیات شمس شرح و تفسیر عرفانی داستانها در غزلهای مولوی، ویرایش جدید، تهران، نشر سخن. 5- ثعلبی، ابواسحاق احمد(1422ق)، الکشف و البیانالمعروف تفسیرالثعلبی، دراسة و تحقیق ابو محمّد ابن عاشور، مراجعه و تدقیق نظیر ساعدی، لبنان، دارالتّراث العربی. 6- زرّینکوب، عبدالحسین(1362)، ارزش میراث صوفیّه، تهران، انتشارات امیرکبیر. 7- ------------------(1374)، پلّهپلّه تا ملاقات خدا، تهران، انتشارات علمی. 8- ------------------(1357)، جستجو در تصوّف ایران، تهران، انتشارات امیرکبیر. 9- ------------------(1362)، دنبالة جستجو در تصوّف ایران، تهران، انتشارات امیرکبیر. 10- سپهسالار، فریدون احمد(1385)، زندگینامة مولانا جلالالدّین مولوی، با تصحیح و مقدّمة سعید نفیسی، تهران، انتشارات اقبال. 11- محقّق ترمذی، برهانالدّین(1377)، معارف، به همراه سورة محمّد و فتح، با تصحیحات و حواشی بدیع الزّمان فروزانفر، تهران، مرکز نشر دانشگاهی. 12- مولانا جلال الدین محمّد بلخی(1386)، فیهمافیه، تحقیق بدیعالزّمان فروزانفر، تهران، انتشارات امیرکبیر. 13- ---------------------(1387)، غزلیّات شمس تبریز، مقدّمه، گزینش و تفسیر محمّدرضا شفیعی کدکنی، تهران، نشر سخن. 14- مولانا جلالالدّین محمّد بلخی(1373)، مثنوی معنوی، تهران، انتشارات امیرکبیر. 15------------------------(1373)، مکتوبات، تصحیح توفیق سبحانی، به انضمام مقدّمههای عبدالباقی گولپینارلی و فریدون نافذ اوزلوک، تهران، مرکز نشر دانشگاهی. ب) مقالات: 1- لاهوتی، حسن(1388)، «آثار مولانا جلالالدّین در ایران» مجلّة اطّلاعات و معرفت، آبان 1388، شمارة 44، ص42-35. 2- موحّد، محمّد علی و توفیق سبحانی(1384)، «آثار منثور مولانا»، ماهنامة کتاب ماه ادبیّات و فلسفه، شهریور 1384، شمارة 95، صص15-6. 3- موریسون، جورج(1372)، «آثار صوفیّه در قرون وسطی به نثر فارسی»، مترجم امیره ضمیری، مجلّة فرهنگ(1388-1366)، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شمارة 14، پاییز1372، صص240-210. ج)منابع الکترونیک: 1- کتابخانة دیجیتال نور: http://www.noorlib.ir 2- پایگاه مجلّات تخصّصی نور: http://www.noormags.ir 3- نرم افزار جامع التفاسیر3، دایرةالمعارف چند رسانهای قرآن کریم، قم، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 985 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 890 |
||