جلوههای گوناگون تکرار در رباعیّات مولانا | ||
| کاوشنامه زبان و ادبیات فارسی | ||
| مقاله 3، دوره 18، شماره 35، اسفند 1396، صفحه 61-89 اصل مقاله (410.82 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| سواد سواری* 1؛ محمدرضا صالحی مازندرانی2؛ پروین گلی زاده3 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم | ||
| 2دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز | ||
| 3دانشیار دانشگاه اهواز | ||
| چکیده | ||
| یکی از عوامل مهمّ ایجاد زیبایی و غنای موسیقایی شعر، تکرار است. آرایههای بدیع لفظی را با نوعی مسامحه میتوان ذیل تکرار آورد. تکرار واژه را در شعر میتوان از دیدگاههای مختلف ادبی بررسی کرد که در این مقاله رباعیّات مولوی از دیدگاه بدیعی و زیباییشناسی مورد تحلیل قرار گرفتهاست. از میان شاعران فارسیزبان، جلالالدّین محمّد مولوی(604-672) در رباعیهای خود انواع تکرار را به شیوهای بسیار زیبا، هنرمندانه و شاعرانه و با بسامد زیاد مورد استفاده قرار داده است. این تکرارها، علاوه بر ایجاد زیبایی، شور و شیدایی مولانا را از بارقههای معنوی به نمایش میگذارد و گاه رباعیّات او را تا حدّ یک قطعة موسیقی پرطنین و طربناک متناسب با عوالم معنوی نزدیک ساخته است. غالب این تکرارها در رباعیّات مولانا از طریق تکرار حرف، هجا، کلمه و عبارت عمدتاً در قالب آرایههای بدیع لفظی همچون انواع جناس، ردّالعجز علیالصّدر، اشتقاق، موازنه و ذوقافیتین تجلّی یافته است. در این جستار با آوردن نمونههایی از انواع تکرار در این قالب شعری مولانا، بررسیها و تحلیلهای لازم به شیوههای آماری و با بهرهگیری از جداول صورت گرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مولانا؛ رباعیّات؛ تکرار؛ موسیقی؛ آرایة ادبی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Various Effects of Repetition in the MowLana's Robayat | ||
| نویسندگان [English] | ||
| nasim savari1؛ Mohammad Reza Salehi Mazandarany2؛ Parvin golizadeh3 | ||
| 1PhD Candidate of Qom University | ||
| 2Associate Professor Shahid Chamran University of ahvaz | ||
| 3Associat Professor Shahid Chamran University of Ahvaz | ||
| چکیده [English] | ||
| Repetition is one of the most important elements of beauty and musical tune of poetry. In Mowlana's Robayat, verbal "array" can be listed as one form of repetition. Mowlana has made use of various forms of repetition in his Robayat in a very artistic way. This has led to the beauty of his works. It also has shown a mystical taste in his Robayat. In the elevation of his work to a good piece of music, repetition has also played a significant role. In Mowlana's Robayat, repetition has been made through repetition of letters, syllables, words and phrases, mostly in the forms of exquisite verbal "arrays" such as derivation, balance, patience, and pun. Based on statistical analysis, the authors of the paper have considered several forms of repetition in Robayat in this study. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Mowlana's, Robayat, repetition, Music, Array | ||
| مراجع | ||
|
-براهنی، رضا (1347)، طلا در مس، ج اوّل، چ دوم، زمان. -تجلیل، جلیل (1367)، جناس در پهنهی ادب فارسی، تهران، مؤسسهی مطالعات و تحقیقات فرهنگی. -دهخدا، علیاکبر (1342)، لغتنامه، ج 26، ذیل رباعی. -شفیعی کدکنی، محمدرضا (1373)، موسیقی شعر، تهران، نشر آگاه. -شمیسا، سیروس (1374)، نگاهی تازه به بدیع، چ هفتم، تهران، نشر فردوس. __________ (1363)، سیر رباعی در شعر فارسی، تهران، نشر آشتیانی. -قیس رازی، شمس (1373)، المعجم فی معاییر اشعار العجم، به کوشش سیروس شمیسا، چ اوّل، انتشارات فردوسی. -محسنی، احمد (1382)، ردیف و موسیقی شعر، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی. -مولانا، جلالالدّین بلخی (1385)، کلّیات شمس تبریزی، تصحیح بدیعالزّمان فروزانفر، چ نوزدهم، تهران، انتشارات امیرکبیر. ــــــــــــــــــــــــ (1390)، شرح جامع مثنوی، تصحیح کریم زمانی، چ سی و چهارم، تهران، انتشارات اطّلاعات. -نقوی، نقیب (1384)، شکوه سرودن (بررسی موسیقی شعر در شاهنامه فردوسی)، چ اوّل، مشهد، انتشارات فردوسی. -وحیدیان کامیار، تقی (1379)، بدیع از دیدگاه زیباییشناسی، تهران، دوستان. ــــــــــــــــــ (1378)، در قلمرو زبان و ادبیات فارسی، چ دوم، انتشارات محقق. -همایی، جلالالدّین (1386)، فنون بلاغت و صناعات ادبی، چ بیست و ششم، تهران، انتشارات هما.
مقالهها -اشرفزاده، رضا (1384)، «کندوکاو زیباییشناسانه در مورد جناس»، فصلنامه تخصصی ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، ش پنجم، صص 60-46. -بارانی، محمد (1382)، «موسیقی شعر فرّخی سیستانی»، پژوهشنامهی ادب غنایی، سال اوّل، ش اوّل، صص 50-19. -بخشوده، حبیبالله (1388)، «انواع موسیقی در شعر سپید»، آموزش زبان و ادب فارسی، دوره بیست و دوم، ش چهارم، صص 21-18. -بهمنی، یدالله و مهران شادی (1390)، «صور خیال و صنایع ادبی در غزلیات عرفی شیرازی»، مطالعات زبان بلاغی، سال دوم، ش چهارم، صص 9-34. -بهارلو، علیرضا و چیتسازیان (1391)، «جایگاه هنر و موسیقی در آراء و اندیشهی مولانا»، کتاب ماه ادبیات، ش 61 (پیاپی 175)، صص 65-59. -شعبانی، محمد (1389)، «مولوی، صوفی ترانهگو (بررسی مضامین رباعییات مولانا و جایگاه آن در شعر فارسی)»، کتاب ماه ادبیات، ش 42 (پیاپی 156)، صص 31-22. -صهبا، فروغ (1384)، «مبانی زیباییشناسی شعر»، علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره 24، ش سوم (پیاپی 44)، صص 109-90. -کرمی، محمدحسین و سعید حسامپور (1383)، «واجآرایی و تکرار در شعر خاقانی»، دوفصلنامهی پژوهش زبان و ادبیات فارسی، دوره جدید، ش سوم، صص 161-137. -متحدین، ژاله (1354)، «تکرار، ارزش صوتی و بلاغی آن»، مجلّهی دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد، سال 11، ش 43، صص 530-483. -نساجی زواره، اسماعیل (1390)، «آرایهی تکرار در غزلیات حافظ»، رشد آموزش زبان و ادب فارسی، ش دوم، صص 7-3.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,424 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,284 |
||